هشتمین نشست کارگروه بریکس در حوزه علوم و فناوری اقیانوسی و قطبی (OPST) یکی از برنامههای تخصصی ریاست هند بر بریکس در سال ۲۰۲۶ است که با هدف تقویت همکاری علمی کشورهای عضو در زمینه پژوهشهای اقیانوسی و قطبی برگزار میشود. این نشست دانشمندان، متخصصان و مقامهای علمی کشورهای عضو را برای تبادل دانش، بررسی پروژههای مشترک و استفاده مشترک از ظرفیتهای پژوهشی گرد هم آورده است. این نشست از ۱۲ تا ۱۴ آگوست ۲۰۲۶ در گوا، هند برگزار میشود که برابر با ۲۱ تا ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ است. برگزاری نشست بر عهده مرکز ملی پژوهشهای قطبی و اقیانوسی هند (NCPOR)، زیرمجموعه وزارت علوم زمین این کشور، است. در این نشست نمایندگانی از هند، برزیل، چین، مصر، اندونزی، روسیه، آفریقای جنوبی و امارات متحده عربی حضور دارند.
هدف اصلی نشست، تقویت همکاری علمی و پژوهشی میان کشورهای بریکس در حوزه اقیانوسها و مناطق قطبی است. کشورهای شرکتکننده برنامهها و فعالیتهای ملی خود را در این حوزه ارائه میکنند و زمینههای دارای منافع علمی مشترک را برای همکاری بیشتر بررسی میکنند. مهمترین محورهای همکاری عبارتاند از:
هند با بیش از ۷۵۰۰ کیلومتر خط ساحلی و منطقه انحصاری اقتصادی (EEZ) به وسعت حدود ۲.۲ میلیون کیلومتر مربع، ظرفیت قابلتوجهی در این حوزه دارد. بخشهایی مانند ماهیگیری، کشتیرانی و صنایع ساحلی در مجموع حدود ۴ درصد از تولید ناخالص داخلی هند را تشکیل میدهند. خروجی مورد انتظار نشست، شناسایی زمینههای جدید برای تحقیقات مشترک، افزایش تبادل علمی، استفاده مشترک از زیرساختهای پژوهشی و تقویت ظرفیت علمی کشورهای بریکس در حوزه اقیانوس و مناطق قطبی است. در مجموع، این نشست میتواند همکاری کشورهای بریکس را برای شناخت بهتر اقیانوسها، مناطق قطبی و چالشهای مرتبط با تغییرات اقلیمی و پایداری منابع دریایی تقویت کند.
یکی از نتایج اصلی نشست، توافق کشورهای بریکس برای اجرای مجموعهای از اقدامات مشترک بود. این اقدامات شامل تقویت تابآوری مناطق ساحلی، انجام مطالعات مشترک درباره تنوع زیستی اقیانوسها و مناطق قطبی، تعیین نقاط عطف برای پنجمین سال بینالمللی قطبی (International Polar Year-5) و توسعه برنامههای ظرفیتسازی برای دانشمندان و پژوهشگران جوان است. همچنین در دوره ریاست هند بر بریکس، این کشور مسئول نهاییسازی نقشه راه کارگروه OPST خواهد بود. این نقشه راه شامل یک برنامه اقدام برای اجرای فعالیتهای کوتاهمدت کارگروه است و قرار است همکاریهای توافقشده را از سطح گفتوگو به مرحله اجرای عملی نزدیکتر کند.
در پایان نشست نیز بر این موضوع تأکید شد که نتایج آن باید به اقدامات مشترک و مشخص تبدیل شود. از جمله پیشنهادهای مطرحشده در این زمینه میتوان به اجرای پروژههای پژوهشی مشترک، تبادل دانشمندان و دانشجویان، اشتراکگذاری زیرساختها و تجهیزات پژوهشی و تقویت ارتباط میان مؤسسات علمی کشورهای عضو اشاره کرد.
در مجموع، این نشست را میتوان گامی برای نهادینهکردن همکاری علمی بریکس در حوزه اقیانوس و مناطق قطبی دانست؛ بهویژه در زمینههایی مانند پایش اقیانوسها، حفاظت از مناطق ساحلی، پژوهشهای قطبی، تنوع زیستی و تربیت پژوهشگران جوان. تفاوت مهم این نشست با صرفاً برگزاری یک گفتوگوی علمی این است که کشورهای عضو علاوه بر تعیین حوزههای اولویتدار، بر تدوین نقشه راه، اجرای اقدامات کوتاهمدت و تبدیل توافقها به پژوهشها و همکاریهای عملی تأکید کردهاند.