در راستای فعالیتهای علم، فناوری و نوآوری گروه بریکس، چهار نشست کمیته راهبری علم، فناوری و نوآوری بریکس و یک جلسه زیرکمیته تخصصی در بازه زمانی فروردین تا خردادماه ۱۴۰۵، بهصورت برخط و با میزبانی کشور هند برگزار شد. چهلوپنجمین، چهلوششمین، چهلوهفتمین و چهلوهشتمین جلسات کمیته راهبری علم، فناوری و نوآوری بریکس بهترتیب در تاریخهای ۵ فروردین، ۲ اردیبهشت، ۳۰ اردیبهشت و ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ برگزار شد. همچنین، نخستین نشست زیرکمیته «بازنگری اولویتهای علم، فناوری و نوآوری بریکس» در تاریخ ۲۶ فروردین ۱۴۰۵ تشکیل شد.
نمایندگان مرکز همکاریهای تحول و پیشرفت ریاستجمهوری، بهعنوان محور ارتباطات کشور در حوزه علم، فناوری و نوآوری با گروه بریکس، حضور فعالی در این جلسات داشتند و دیدگاههای جمهوری اسلامی ایران را مطرح کردند. نمایندگان کشورهای عضو بریکس شامل برزیل، چین، مصر، اتیوپی، هند، اندونزی، روسیه، آفریقای جنوبی و امارات متحده عربی نیز در این نشستها حضور یافتند.
محورهای اصلی این نشستها را میتوان در چند موضوع کلیدی خلاصه کرد. نخست، بهروزرسانی و نهاییسازی تقویم فعالیتهای علم، فناوری و نوآوری بریکس برای سال ۲۰۲۶ بود که در آن، کشورهای عضو برنامههای میزبانی خود را اعلام و بهروزرسانی کردند.
هند، بهعنوان رئیس دورهای بریکس، سه ابتکار جدید را معرفی کرد که شامل «ایجاد پایگاه علمی و تحقیقاتی بریکس» بهعنوان بستری ساختاریافته برای اشتراکگذاری دانش و دادههای علمی، «راهاندازی پلتفرم استارتاپی جوانان بریکس» با هدف ایجاد ارتباط میان فارغالتحصیلان و تقویت زیستبوم نوآوری و همچنین ابتکاری برای «مسیرهای توانمندسازی رشد اقتصاد مبتنی بر منابع زیستی پایدار و فراگیر» بود. این ابتکارات با استقبال سایر اعضا مواجه شد.
افزون بر این، گزارشهایی از روند اجرای فراخوانهای پروژههای مشترک، از جمله نخستین فراخوان نوآوری، فراخوان پایلوت پروژههای پرچمدار و هفتمین فراخوان پروژههای عادی، ارائه شد که همگی با استقبال جامعه تحقیقاتی بریکس مواجه شده بودند.
سازوکار بازنگری دورهای اولویتهای علم، فناوری و نوآوری بریکس نیز از دیگر مباحث مهمی بود که در این نشستها بهطور جدی مورد بررسی قرار گرفت. در همین راستا، زیرکمیته تخصصی بازنگری اولویتها تشکیل شد تا ساختار موجود را بررسی و راهکارهایی برای خوشهبندی حوزههای مرتبط، حذف همپوشانیها، ادغام کارگروههای غیرفعال و ایجاد هماهنگی بیشتر میان مسیرهای مختلف همکاری بریکس ارائه کند. در این مباحث، بر لزوم تمرکز بر حوزههای مأموریتگرا، همگرایی میانرشتهای، همراستایی با چارچوبهای جهانی و حکمرانی آیندهنگر تأکید شد.
بهروزرسانیهای مربوط به پروتکل الحاقی به تفاهمنامه سال ۲۰۲۵ نیز از دیگر موضوعات مهم این نشستها بود. در این چارچوب، سند الحاقی توسط ایران امضا شد و مقرر شد پس از طی تشریفات دیپلماتیک، برای امضای نهایی به مصر ارسال شود.
برزیل نیز گزارشی درباره مطالعه امکانسنجی پروژه کابل زیردریایی بریکس ارائه کرد که در آن بر ضرورت هماهنگی میان مسیرهای مختلف همکاری و جلوگیری از همپوشانی اقدامات تأکید شد. روسیه نیز گزارشی از طراحی و راهاندازی وبسایت تخصصی علم، فناوری و نوآوری بریکس ارائه داد که با استقبال اعضا مواجه شد.
در مجموع، کشورهای عضو در این نشستها بر ضرورت تداوم همکاریها، تبادل تجربیات و ایجاد سازوکارهای ارتباطی منظم میان نهادهای علمی و فناوری تأکید کردند. همچنین، تشکیل زیرکمیته تخصصی بازنگری اولویتها گامی در جهت بازآرایی ساختار همکاریهای علم، فناوری و نوآوری بریکس، خوشهبندی حوزههای مرتبط، حذف همپوشانیها و ادغام کارگروههای غیرفعال محسوب میشود. همچنین مقرر شد نشستهای کمیته راهبری از این پس بهصورت ماهانه برگزار شود.