کارگروه ستارهشناسی بریکس قدیمیترین کارگروه علم، فناوری و نوآوری این گروه محسوب میشود و هماهنگی آن بر عهده آفریقای جنوبی است. این کارگروه بهطور کلی وظیفه ارتقای همکاری میان کشورهای عضو بریکس در زمینه ستارهشناسی، ترویج فعالیتهای مشترک میان دولتها، صنایع، دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی کشورهای عضو در زمینه توسعه فناوریها و کاربردهای جدید ستارهشناسی، آموزش سرمایه انسانی و ارتقای درک عمومی از این علم را بر عهده دارد.
با توجه به پراکندگی جغرافیایی منحصربهفرد کشورهای بریکس در نقاط مختلف جهان، اعضای این گروه از ظرفیت مناسبی برای ایفای نقش پیشرو در حوزههای تحقیقاتی مرتبط با ستارهشناسی برخوردارند. بر همین اساس، این کارگروه از سال ۲۰۱۹ اقدامات گستردهای را برای توسعه نخستین پروژه مشترک کشورهای بریکس با عنوان «تلسکوپ و شبکه داده هوشمند بریکس» (BITDN) آغاز کرد. این پروژه شامل ایجاد شبکهای از تلسکوپهای ستارهشناسی و زیرساخت داده مرتبط با آن است که از برنامههای پژوهشی و علمی مشترک پشتیبانی میکند.
این کارگروه تاکنون ۱۱ نشست برگزار کرده است. نخستین نشست آن در دسامبر ۲۰۱۵ به میزبانی آفریقای جنوبی در شهر کیپتاون برگزار شد. یازدهمین نشست کارگروه ستارهشناسی بریکس نیز در روزهای ۲۲ تا ۲۶ مهر ۱۴۰۴ در شهر سائوپائولو برزیل برگزار شد. شایان ذکر است، علیرغم پیگیریهای مستمر مرکز همکاریهای تحول و پیشرفت ریاستجمهوری، امکان اعزام نماینده جمهوری اسلامی ایران به این نشست فراهم نشد.
موضوع محوری یازدهمین نشست «پدیدههای گذرا چندپیامرسان و چندطولموج» بود. در این چارچوب، اعضا بر اجرام و پدیدههایی تمرکز کردند که از طریق تابش در طولموجهای مختلف و یا پیامرسانهای متعدد، از جمله تابش الکترومغناطیسی، امواج گرانشی و ذرات، قابل مطالعه هستند.
سخنرانیهای علمی، کارگاههای آموزشی، آموزش «رصدخانه مجازی»، جلسات رسمی کارگروه و فعالیتهای مرتبط با انتشار و ترویج علمی و عمومی از جمله برنامههای این نشست بود. همچنین، در حاشیه نشست مباحث متنوعی در حوزه نجوم مطرح شد و شرکتکنندگان با پروژهها، دادهها و زیرساختهای رصدی و محاسباتی کشورهای عضو آشنا شدند.
در این نشست، مؤسسه ملی تحقیقات فضایی برزیل (INPE) نیز برنامههایی برای مشارکت و آموزش جوانان و دانشجویان ارائه کرد تا زمینه پرورش نسل جدیدی از پژوهشگران توانمند در حوزه نجوم و علوم فضایی فراهم شود.
در پایان نشست، اعضا تصمیماتی برای تداوم و تقویت پروژههای مشترک نجومی و فضایی اتخاذ کردند که از جمله آنها میتوان به اشتراکگذاری دادهها، توسعه همکاری میان رصدخانهها و تقویت ظرفیتهای علمی و فناورانه در کشورهای عضو اشاره کرد.
در مجموع، یازدهمین نشست کارگروه ستارهشناسی بریکس فرصتی برای تعمیق همکاری میان کشورهای عضو، تبادل تجربیات، اشتراک زیرساختها و ترسیم اولویتهای علمی و پژوهشی مشترک در زمینه نجوم و رصد پدیدههای گذرا فراهم کرد. تأکید بر همکاریهای بینالمللی و میانرشتهای، اشتراک دادهها و توسعه زیرساختهای مشترک، از مهمترین محورهای این نشست بود.