بر اساس بیانیه هانگژو که در پنجمین نشست وزیران و رؤسای نهادهای علم، فناوری و نوآوری بریکس در سال ۲۰۱۷ به امضا رسید، «کارگروه بریکس در علوم مواد و فناوری نانو» تشکیل شد. این کارگروه با هدف ایجاد ارتباطات پایدار میان اعضا و افزایش تبادل اطلاعات در حوزه‌های اولویت‌دار ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی در زمینه علوم مواد و فناوری نانو فعالیت می‌کند.
یکی از مهم‌ترین اقدامات این کارگروه، ایجاد «شبکه علوم مواد و نانوفناوری بریکس» (BRICS NCMSN) است که پیشنهاد راه‌اندازی آن در نخستین نشست کارگروه از سوی روسیه مطرح و به اتفاق آرا مورد حمایت قرار گرفت. این شبکه با گردهم‌آوردن دانشگاه‌ها و سازمان‌های علمی پیشرو کشورهای عضو، بر توسعه همکاری‌های پژوهشی، آموزش نیروی انسانی متخصص، شناسایی حوزه‌های نویدبخش برای تحقیقات بنیادی و توسعه فناوری و همچنین تقویت تبادلات علمی میان دانشجویان، استادان و پژوهشگران تمرکز دارد.
کشورهای عضو در نخستین نشست کارگروه به‌طور رسمی با ایجاد دبیرخانه شبکه علوم مواد و نانوفناوری بریکس با مقر دانشگاه فدرال اورال روسیه موافقت کردند. همچنین، وب‌سایت شبکه به نشانی BRICS-NCMSN به‌عنوان بستری برای اشتراک‌گذاری اطلاعات در چهار حوزه اصلی همکاری ایجاد شد:
هفتمین نشست کارگروه بریکس در علوم مواد و فناوری نانو در روزهای ۶ تا ۱۰ مهر ۱۴۰۴ در شهر سالوادور برزیل برگزار شد. نمایندگانی از ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو، با هماهنگی مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست‌جمهوری، در این نشست حضور یافتند. در این نشست، ابتدا ساختار گروه‌های کاری مورد بررسی قرار گرفت و سپس برنامه‌های بریکس در زمینه علوم مواد و فناوری نانو در سال ۲۰۲۵ و نقش هر کشور در اجرای آنها مورد بحث قرار گرفت. همچنین، برنامه عملیاتی کارگروه در دو بازه زمانی شش‌ماهه و بلندمدت تدوین شد.
در بازه شش‌ماهه نخست، به‌روزرسانی پلتفرم BRICS-NCMSN به‌عنوان فضای مشترک اطلاع‌رسانی درباره اخبار، رویدادها، پروژه‌ها، اولویت‌ها و زیرساخت‌های کشورهای عضو در دستورکار قرار گرفت. بر این اساس، کشورهای عضو موظف شدند اطلاعات مربوط به مؤسسات کلیدی، مراکز تحقیقاتی، پژوهشگران مسئول، برنامه‌های ملی و زیرساخت‌های اصلی خود را در این پلتفرم ثبت کنند. همچنین مقرر شد اسناد و خروجی نشست‌های پیشین، از جمله ارائه‌ها، فهرست نمایندگان و صورت‌جلسات، در دسترس اعضا قرار گیرد و جلسات منظم مجازی میان نقاط کانونی ملی هر سه ماه یک‌بار برگزار شود. ایجاد «شاخص‌های کلیدی بریکس» در پایگاه STATNANO با محوریت ایران نیز به‌عنوان اقدامی مهم برای پایش داده‌محور وضعیت فناوری نانو در کشورهای عضو مورد توجه قرار گرفت.
برگزاری کارگاه‌های برخط درباره موضوعات مورد علاقه کارگروه نیز از دیگر اقدامات کوتاه‌مدت بود. موضوعاتی همچون فناوری‌های دیجیتال در علم مواد، نتایج ۴۱ پروژه مشترک، معرفی ظرفیت زیست‌بوم‌های مختلف، مواد پروسکایتی برای سلول‌های خورشیدی، مواد حیاتی راهبردی، مواد زیست‌الهام و فناوری‌های سبز در فهرست موضوعات پیشنهادی قرار گرفت. همچنین تولید مطالعات اولیه و محتوای دیجیتال، از جمله کتاب‌های الکترونیکی و محتوای معرفی ۴۱ پروژه مشترک، در دستورکار قرار گرفت. تقویت گفت‌وگو و تبادل تجربه در زمینه کارآفرینی، نوآوری و انتقال فناوری از دانشگاه به بازار، از طریق برگزاری کارگاه‌های مجازی درباره نمونه‌های موفق و چالش‌های کارآفرینی، از دیگر محورهای این برنامه بود. علاوه بر این، طرح اولیه‌ای برای اطلاع‌رسانی یکپارچه فرصت‌های جابه‌جایی و تحرک پژوهشگران در چارچوب برنامه‌های ملی کشورهای عضو مطرح شد تا هر کشور بتواند فرصت‌های خود را از طریق سازوکاری مشترک معرفی و منتشر کند.
در افق زمانی بلندتر، یعنی دوره‌ای فراتر از شش ماه، بازنگری در اولویت‌های راهبردی پژوهش، از جمله در حوزه مواد حیاتی و سایر حوزه‌های بالقوه، در دستورکار قرار گرفت. همچنین، تشکیل زیرگروه‌های تخصصی جدید براساس اجماع اعضا مورد بحث قرار گرفت. از دیگر محورهای برنامه بلندمدت، تشویق جامعه علمی به ارائه پیشنهاد برای پروژه‌های پرچمدار آینده در فراخوان‌های بریکس، به‌ویژه در زمینه فناوری‌های دیجیتال در علم مواد، بود. تقویت برنامه‌های آموزشی مشترک در قالب دوره‌های دکتری و پسادکتری، مدارس تابستانی و زمستانی بریکس و ابتکارات ویژه برای دانشمندان جوان نیز در این چارچوب مورد توجه قرار گرفت. همچنین بر گسترش دسترسی متقابل پژوهشگران کشورهای عضو به تأسیسات بزرگ‌مقیاس، زیرساخت‌های تخصصی و پایلوت‌های صنعتی در کشورهای بریکس تأکید شد تا پژوهشگران بتوانند از ظرفیت‌هایی مانند آزمایشگاه‌های ملی، خطوط پایلوت و مراکز آزمون و ارزیابی یکدیگر استفاده کنند.
در این نشست بر ضرورت برقراری ارتباط ساختاریافته با سایر کارگروه‌های بریکس، از جمله کارگروه زیرساخت‌های پژوهشی و پروژه‌های کلان علمی، کارگروه تأمین مالی علم و فناوری، کارگروه مشارکت در علم، فناوری، نوآوری و کارآفرینی و شبکه‌های انتقال فناوری مانند شبکه نوآوری بریکس، تأکید شد. هدف از این هماهنگی، جلوگیری از هم‌پوشانی فعالیت‌ها و ایجاد هم‌افزایی میان برنامه‌های مختلف بریکس بود. همچنین، انتشار گسترده اطلاعات و نتایج نشست در شبکه‌های علمی ملی و انجمن‌های تخصصی به‌عنوان بخشی از راهبرد ارتباطی کارگروه در نظر گرفته شد تا مشارکت جامعه علمی گسترده‌تر در فعالیت‌های آتی تقویت شود.
در حاشیه نشست، شرکت‌کنندگان از مؤسسه SENAI CIMATEC، یکی از مراکز مهم فناوری و نوآوری صنعتی برزیل، بازدید کردند. این مؤسسه در حوزه‌هایی همچون مهندسی، مواد پیشرفته، انقلاب صنعتی چهارم و توسعه فناوری‌های نوین فعالیت دارد. این بازدید فرصتی برای آشنایی نزدیک‌تر با مدل همکاری صنعت و دانشگاه و بررسی ظرفیت‌های موجود برای تعریف پروژه‌های مشترک در حوزه علوم مواد و فناوری نانو فراهم کرد. در پایان نشست، بر پیگیری منظم برنامه‌های مصوب، تقویت نقش بریکس به‌عنوان بستری برای همکاری کشورهای جنوب جهانی در حوزه علوم مواد و فناوری نانو و مشارکت فعال‌تر کشورهای عضو در تدوین شاخص‌ها، تولید محتوای علمی و برگزاری رویدادهای مشترک تأکید شد.
مهم‌ترین دستاوردهای این نشست را می‌توان در ایجاد و توسعه پلتفرم BRICS-NCMSN، تدوین برنامه عملیاتی کوتاه‌مدت و بلندمدت، توسعه برنامه‌های آموزشی و پژوهشی مشترک، تسهیل دسترسی پژوهشگران به زیرساخت‌های بزرگ‌مقیاس و پایلوت‌های صنعتی، تقویت همکاری میان کارگروه‌های مختلف بریکس و ایجاد سازوکارهای منسجم‌تر برای تبادل داده، تجربه و فرصت‌های پژوهشی میان اعضا خلاصه کرد.
