ششمین نشست کارگروه فوتونیک بریکس با تمرکز بر سه محور راهبردی «ارتباطات، محاسبات و حسگری» از 12 تا 15 مهر 1405 (3 تا 6 اکتبر 2026) به میزبانی شهر بنگلور هند برگزار شد. در این رویداد، ستاد توسعه فناوری‌های کوانتوم، لیزر و فوتونیک معاونت علمی با هماهنگی مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست‌جمهوری، حضوری فعال (مجازی) داشت. وحید جان‌نثاری (دبیر ستاد مذکور)، پیشنهاد ایجاد شبکه‌ای مشترک از آزمایشگاه‌های فوتونیک کشورهای عضو را مطرح کرد؛ ابتکاری که با هدف تسهیل دسترسی پژوهشگران به تجهیزات و زیرساخت‌های تخصصی، استفاده بهینه از ظرفیت‌های علمی و فناورانه موجود و گسترش همکاری‌های پژوهشی و صنعتی میان کشورهای عضو دنبال می‌شود. فوتونیک، به‌عنوان حوزه‌ای از فناوری که تولید، کنترل، انتقال و آشکارسازی نور را بررسی می‌کند، در توسعه ارتباطات پرسرعت، سامانه‌های محاسباتی پیشرفته، حسگرهای دقیق و بسیاری از فناوری‌های نوین کاربرد دارد. پیشرفت در این حوزه به دسترسی به تجهیزات تخصصی و زیرساخت‌های آزمایشگاهی نیازمند است؛ امکاناتی که ایجاد و نگهداری آن‌ها مستلزم سرمایه‌گذاری و دانش فنی قابل‌توجهی است. بر همین اساس، شبکه پیشنهادی ایران می‌تواند با فراهم‌کردن امکان استفاده مشترک از ظرفیت‌های آزمایشگاهی کشورهای عضو بریکس، دسترسی پژوهشگران به امکانات موردنیاز را تسهیل کند و از تکرار سرمایه‌گذاری‌های مشابه در زیرساخت‌های تحقیقاتی بکاهد.
بر اساس این پیشنهاد، همکاری آزمایشگاه‌ها صرفا به تبادل اطلاعات علمی محدود نخواهد بود، بلکه می‌تواند حوزه‌هایی مانند ساخت و تولید تجهیزات فوتونیکی، مشخصه‌یابی مواد و قطعات، انجام آزمون‌های تخصصی و کالیبراسیون تجهیزات را نیز در بر گیرد. مشخصه‌یابی به فرایند بررسی و تعیین ویژگی‌های فنی و عملکردی مواد و قطعات گفته می‌شود و کالیبراسیون نیز برای اطمینان از صحت اندازه‌گیری تجهیزات به کار می‌رود. دسترسی به چنین خدماتی می‌تواند به پژوهشگران کمک کند تا مراحل توسعه و ارزیابی فناوری‌های فوتونیکی را با استفاده از امکانات موجود در کشورهای عضو پیش ببرند. جان‌نثاری در این نشست همچنین بر ضرورت تقویت ارتباط میان پژوهشگران و مراکز علمی کشورهای عضو بریکس تأکید کرد. تبادل استادان، پژوهشگران و دانشجویان، توسعه همکاری‌های علمی هدفمند و تبدیل دستاوردهای پژوهشی به پروژه‌های مشترک فناورانه و صنعتی از دیگر محورهای مطرح‌شده بود. این رویکرد بر پیوند میان پژوهش و کاربرد صنعتی تأکید دارد؛ پیوندی که می‌تواند زمینه توسعه محصولات مبتنی بر فوتونیک و افزایش مشارکت شرکت‌های فناور در پروژه‌های مشترک را فراهم کند. از دیگر پیشنهادهای ایران می‌توان به برگزاری منظم نشست‌های کارگروه، تدوین برنامه‌های مشخص و تعیین تعداد محدودی از اهداف عملیاتی و قابل‌اندازه‌گیری برای تحقق تا نشست بعدی اشاره کرد. چنین سازوکاری می‌تواند به تبدیل توافق‌های کلی به برنامه‌های اجرایی روشن کمک کند و امکان ارزیابی میزان پیشرفت همکاری‌ها را در دوره‌های زمانی مشخص فراهم سازد.
در مجموع، پیشنهاد ایجاد شبکه مشترک آزمایشگاه‌های فوتونیک را می‌توان تلاشی برای سازمان‌دهی ظرفیت‌های پراکنده علمی و فناورانه کشورهای عضو بریکس در قالب بستری برای همکاری‌های پایدار دانست. تحقق این طرح به تدوین سازوکارهای اجرایی، تعیین شرایط دسترسی به تجهیزات، هماهنگی میان مراکز مشارکت‌کننده و مشخص‌شدن مسئولیت هر یک از طرف‌ها نیاز دارد. در صورت شکل‌گیری چنین چارچوبی، این شبکه می‌تواند دسترسی به زیرساخت‌های تخصصی را تسهیل کند، تبادل دانش فنی را گسترش دهد و مسیر تبدیل پژوهش‌های فوتونیکی به فناوری‌ها و محصولات صنعتی را هموارتر سازد.
