نخستین نشست فناوری‌های کوانتومی بریکس در تاریخ ۱۷ و ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ در شهر مسکو برگزار شد. این رویداد توسط وزارت علوم و آموزش عالی فدراسیون روسیه و با همکاری شرکت دولتی انرژی اتمی «روس‌اتم» سازمان‌دهی شد و بستری برای تبادل نظر و شکل‌گیری همکاری‌های نوین میان کشورهای عضو و مهمانان فراهم کرد.
در این نشست، نمایندگانی از نهادهای دولتی، دانشگاه‌ها و شرکت‌های فناوری‌محور از کشورهای روسیه، ایران، چین، هند، برزیل، آفریقای جنوبی، مصر و ویتنام حضور داشتند. با این حال، سطح مشارکت کشورها متفاوت بود و حضور چین در این دوره از نشست نسبتاً کمرنگ و در سطحی پایین‌تر ارزیابی شد. این موضوع فرصت مناسبی برای روسیه فراهم کرد تا با ارائه ظرفیت‌ها و توانمندی‌های خود، نقش پررنگ‌تری در شکل‌دهی به همکاری‌های کوانتومی بریکس ایفا کند.
با هماهنگی‌های انجام‌شده از سوی مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست‌جمهوری، دو نفر از اعضای هیئت علمی مرتبط به‌عنوان نمایندگان جمهوری اسلامی ایران برای حضور در این نشست اعزام شدند. همچنین، یک کارشناس از دفتر رایزنی فناوری و نوآوری مرکز مذکور در مسکو، هیئت اعزامی را در این نشست همراهی کرد.
این نشست در دو روز برگزار شد. روز نخست به بازدید از مراکز علمی برجسته روسیه، از جمله مرکز کوانتوم روسیه، مؤسسه فیزیک لبدف و دانشگاه ISIS اختصاص داشت. در جریان بازدید از مؤسسه فیزیک لبدف، جلسه‌ای اختصاصی میان هیئت ایرانی و مدیران روس‌اتم برگزار شد که طی آن، طرف روسی یک پیشنهاد جامع همکاری ارائه کرد. این پیشنهاد شامل مشارکت در تدوین راهبرد ملی فناوری‌های کوانتومی ایران، ایجاد آزمایشگاه‌های مشترک و حتی تحویل یک رایانه کوانتومی به ایران بود.
هیئت ایرانی ضمن استقبال از این پیشنهاد، بر ضرورت ارسال رسمی آن برای بررسی دقیق تأکید کرد. در مقابل، هیئت ایرانی ظرفیت شبکه آزمایشگاهی ملی (لبزنت) را تشریح و پیشنهاد تهیه یک ژورنال علمی تخصصی در حوزه فناوری‌های کوانتومی در چارچوب بریکس را مطرح کرد.
روز دوم با برگزاری مراسم افتتاحیه رسمی و سخنرانی نخست‌وزیر روسیه آغاز شد. سخنرانان کلیدی، از جمله وزیر علوم و مدیرعامل روس‌اتم، بر پیشرفت‌های روسیه در حوزه محاسبات کوانتومی، افزایش توان پردازشگرهای این کشور از ۲ به بیش از ۷۰ کیوبیت و آمادگی روسیه برای انتقال فناوری به شرکای بریکس تأکید کردند. همچنین، در پنل‌های تخصصی موضوعاتی از جمله پیش‌بینی ظهور رایانش کوانتومی کامل در افق پنج تا ۱۰ سال آینده، کاربرد فناوری‌های کوانتومی در بهینه‌سازی شهری و نقش این فناوری‌ها در تحول پزشکی شخصی‌سازی‌شده مورد بررسی قرار گرفت.
در بخش مربوط به جمهوری اسلامی ایران، هیئت ایرانی با ارائه دو سخنرانی جداگانه به تشریح زیست‌بوم فناوری کوانتومی کشور پرداخت و پیشنهاد اشتراک‌گذاری زیرساخت‌های آزمایشگاهی کشورهای عضو بریکس را مطرح کرد.
در حاشیه نشست نیز توجه و پیگیری کارشناسان ارشد روس‌اتم نسبت به هیئت ایرانی و تأکید آنان بر برقراری همکاری مستقیم، نشان‌دهنده اهتمام جدی طرف روسی به توسعه تعاملات با ایران بود. همراهی یک نماینده روس‌اتم در تمام طول سفر و حضور کارشناس رایزنی فناوری و نوآوری برای مدیریت تعاملات نیز مؤید جدیت رویکرد طرف روسی است.
در مجموع، ارزیابی‌ها نشان می‌دهد روس‌اتم تمایل قابل‌توجهی برای ورود به بازار فناوری ایران و تثبیت جایگاه خود در زیست‌بوم فناوری کوانتومی کشور دارد و آمادگی دارد در این مسیر، برای توسعه همکاری‌های گسترده در زمینه‌هایی همچون تبادل دانشجو، پژوهشگر و فناوری سرمایه‌گذاری کند. از سوی دیگر، حضور کمرنگ چین در این نشست، فضای بیشتری برای روسیه فراهم کرد تا نقش محوری‌تری در پیشبرد همکاری‌های کوانتومی در چارچوب بریکس ایفا کند.
