مشارکت در حوزه سلامت، طی سال‌های اخیر به یکی از محورهای مهم همکاری کشورهای بریکس تبدیل شده است. گسترش دسترسی عادلانه به خدمات درمانی، آمادگی در برابر همه‌گیری‌ها، توسعه فناوری‌های سلامت و استفاده از ظرفیت‌های دیجیتال، از جمله موضوعاتی است که اعضای بریکس برای تقویت همکاری‌های مشترک در این حوزه دنبال می‌کنند. در همین راستا، شانزدهمین نشست وزرای بهداشت بریکس در سال ۲۰۲۶ و همزمان با ریاست دوره‌ای هند بر بریکس برگزار شد و مجموعه‌ای از اولویت‌ها و ابتکارات جدید برای توسعه همکاری‌های بهداشتی میان اعضا مورد بررسی و توافق قرار گرفت. این نشست از ۲۲ تا ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ (۳۱ تیر تا ۲ مرداد ۱۴۰۵) در شهر چندیگر هند برگزار شد و وزرای بهداشت، رؤسای هیئت‌ها، مقامات ارشد دولتی و کارشناسان حوزه سلامت از برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، مصر، اتیوپی، ایران، امارات متحده عربی و اندونزی در آن شرکت کردند. همچنین بیش از ۷۰ نماینده و سازمان و نهاد همکار در مباحث و جلسات مرتبط با این رویداد حضور داشتند.
هدف اصلی نشست، تقویت همکاری‌های کشورهای بریکس برای ایجاد نظام‌های سلامت تاب‌آور، فراگیر، مقرون‌به‌صرفه و پایدار و حرکت به سمت پوشش همگانی سلامت بود. در همین چارچوب، موضوعات مختلفی از جمله امنیت سلامت، آمادگی در برابر همه‌گیری‌ها، سلامت دیجیتال، دسترسی به داروهای مقرون‌به‌صرفه، نوآوری پزشکی، طب سنتی، سلامت روان، سل، پزشکی هسته‌ای و توسعه زیرساخت‌های تاب‌آور سلامت مورد بررسی قرار گرفت. یکی از محورهای مهم نشست، تحول دیجیتال در نظام سلامت بود. کشورهای عضو بر اهمیت استفاده از فناوری‌های دیجیتال برای افزایش دسترسی مردم به خدمات بهداشتی و درمانی، بهبود ارائه خدمات و ارتقای کارآمدی نظام‌های سلامت تأکید کردند. همچنین توسعه همکاری در زمینه پژوهش‌های مشترک و فناوری‌های پزشکی و افزایش دسترسی کشورهای عضو به داروها، واکسن‌ها و فناوری‌های پزشکی از دیگر اولویت‌های مطرح‌شده بود.
هند به‌عنوان رئیس بریکس در سال ۲۰۲۶، چند ابتکار جدید را در حوزه سلامت ارائه کرد. از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به «ماموریت بریکس برای سبک زندگی سالم» و «نقشه‌راه بریکس برای ابتکار مشترک ترویج سبک زندگی سالم در سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۹» اشاره کرد. این ابتکارات بر ترویج تغذیه سالم، فعالیت بدنی، حفظ فرهنگ‌های غذایی سنتی و استفاده از رویکردهای مبتنی‌بر شواهد برای اصلاح رفتارهای مرتبط با سلامت تمرکز دارند. هند همچنین پیشنهاد کرد همکاری کشورهای بریکس در زمینه سلامت روان و بهزیستی گسترش یابد. این موضوع نشان‌دهنده آن است که همکاری‌های سلامت بریکس صرفا به درمان بیماری‌ها محدود نیست و موضوعات مرتبط با پیشگیری، سبک زندگی سالم و سلامت روان را نیز دربر می‌گیرد.
مهم‌ترین خروجی این نشست، تصویب شانزدهمین بیانیه وزرای بهداشت بریکس بود. این بیانیه بر تعهد کشورهای عضو به پیشبرد پوشش همگانی سلامت (UHC)، توسعه تحول دیجیتال در نظام‌های سلامت، حمایت از تحقیقات مشترک و افزایش دسترسی به داروها، واکسن‌ها و فناوری‌های پزشکی تأکید کرد. در مجموع، ۹ حوزه اولویت‌دار در چارچوب همکاری‌های بهداشتی بریکس مورد تأکید قرار گرفت که پوشش همگانی سلامت یکی از مهم‌ترین آن‌ها بود. همکاری در زمینه سلامت روان، سل، آمادگی برای همه‌گیری‌ها، سلامت دیجیتال، طب سنتی و پزشکی هسته‌ای نیز در زمره محورهای مورد توجه قرار داشت. یکی از اهداف کلیدی بیانیه، نزدیک‌شدن کشورهای بریکس به تحقق پوشش همگانی سلامت است. منظور از این مفهوم آن است که افراد بتوانند خدمات بهداشتی و درمانی موردنیاز خود را بدون تحمل فشار مالی سنگین دریافت کنند. از این منظر، تقویت نظام‌های سلامت عمومی، افزایش دسترسی به خدمات درمانی و فراهم‌کردن دارو و فناوری پزشکی با هزینه مناسب، از عناصر مهم همکاری آینده کشورهای بریکس خواهد بود.
هیئت ایران در شانزدهمین نشست وزرای بهداشت بریکس، ضمن تاکید بر اهمیت تقویت همکاری‌های چندجانبه در حوزه سلامت، آمادگی کشور برای توسعه همکاری‌های مشترک در زمینه تحقیقات سل، تولید و توسعه واکسن‌های جدید و روش‌های پیشرفته تشخیص را اعلام کرد. ایران همچنین بر ظرفیت‌های خود در حوزه طب ایرانی، طب مکمل و تلفیقی تاکید و از گسترش همکاری کشورهای عضو در این زمینه حمایت کرد. از سوی دیگر، نماینده ایران با توجه به اهمیت روزافزون تحول دیجیتال و هوش‌مصنوعی در نظام سلامت، بر ضرورت استفاده عادلانه و مسئولانه از این فناوری‌ها تأکید کرد و پیشنهاد داد همکاری‌های بریکس از سطح کلیات و بیانیه‌ها به سمت اجرای پروژه‌های آزمایشی مشترک، تدوین پروتکل‌های عملیاتی و دستیابی به نتایج قابل‌اندازه‌گیری حرکت کند. ایران همچنین آمادگی خود را برای مشارکت در همکاری‌های مرتبط با پزشکی هسته‌ای و زنجیره تامین رادیوداروها اعلام کرد. در مجموع شانزدهمین نشست وزرای بهداشت بریکس را می‌توان گامی در جهت تبدیل همکاری‌های بهداشتی بریکس از تبادل تجربه به همکاری ساختاریافته‌تر دانست. تمرکز بر پوشش همگانی سلامت، سلامت دیجیتال، آمادگی در برابر همه‌گیری‌ها، دارو و فناوری پزشکی، سلامت روان و نوآوری، نشان می‌دهد که اعضای بریکس تلاش دارند ظرفیت‌های علمی، فناورانه و تجربیات ملی خود را برای ایجاد نظام‌های سلامت تاب‌آورتر به کار گیرند. تصویب بیانیه نهایی و طرح ابتکارات جدید هند نیز زمینه را برای توسعه همکاری‌های مشترک در دوره پیش‌رو فراهم کرده است.
