پیشنهاد برگزاری «نشست دانشمندان جوان بریکس» (BRICS YSF) نخستین‌بار مطابق بند ۹ بیانیه دومین نشست وزیران و رؤسای نهادهای علم، فناوری و نوآوری بریکس در سال ۲۰۱۵ در برزیل مطرح و تصویب شد. سپس، کشورهای عضو در هفتمین اجلاس سران بریکس در روسیه تصمیم گرفتند این نشست از سال ۲۰۱۶ به‌صورت سالانه برگزار شود. نشست دانشمندان جوان بریکس یکی از بسترهای مهم برای گسترش شبکه ارتباطات بین‌المللی میان دانشمندان جوان کشورهای عضو است و از طریق تبادل تجربه و اشتراک بهترین شیوه‌ها، زمینه مشارکت دانشمندان جوان و ارشد در حل چالش‌های مشترک علمی و اجتماعی را فراهم می‌کند.
این نشست تاکنون ۱۰ دوره برگزار شده است. از سال ۲۰۱۷ نیز «جایزه نوآوران جوان بریکس» (BRICS YIP) به‌عنوان بخشی از این رویداد برگزار می‌شود. این جایزه با هدف تقدیر از کارآفرینان و پژوهشگران جوان و مستعدی اعطا می‌شود که نوآوری‌های آنان، از جمله اختراعات، محصولات، برنامه‌ها و خدمات، ظرفیت اثرگذاری بر اقتصاد، جامعه، محیط‌زیست و کیفیت زندگی در کشورهای بریکس را دارند.
دهمین نشست دانشمندان جوان بریکس و هشتمین دوره جایزه نوآوران جوان بریکس در روزهای ۲۴ تا ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ در شهر برازیلیا برزیل برگزار شد. محورهای موضوعی این دوره شامل کاهش و سازگاری با تغییرات اقلیمی، فناوری‌های نوظهور، سلامت عمومی، دیپلماسی علمی در جهان در حال تغییر و کاربرد هوش مصنوعی برای ارائه راه‌حل‌های اجتماعی و بهبود زندگی شهروندان کشورهای بریکس بود. تمرکز بر این موضوعات، فضای گفت‌وگو و تبادل تجربه میان شرکت‌کنندگان را به سمت یافتن راهکارهای علمی و کاربردی برای مواجهه با چالش‌های ملی، منطقه‌ای و جهانی سوق داد. بیش از ۱۰۰ پژوهشگر از کشورهای عضو در این نشست حضور داشتند و جایزه نوآوران جوان نیز همزمان با نشست برگزار شد. تأکید بر همکاری‌های علمی میان کشورهای جنوب جهانی، عدالت اجتماعی، اثرگذاری اجتماعی علم و ارتباط مستقیم پژوهش با جوامع محلی از دیگر محورهای مورد توجه در این رویداد بود.
کشورهای برزیل، چین، هند، آفریقای جنوبی و روسیه حضور پررنگی در این نشست داشتند، درحالی‌که مصر و اندونزی نماینده‌ای در نشست نداشتند. جمهوری اسلامی ایران با اعزام هیئتی ۱۳ نفره، یکی از مشارکت‌کنندگان برجسته این دوره بود و میزبان نیز بر حضور فعال و نقش ایران در نشست تأکید کرد. با هماهنگی مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست‌جمهوری و با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، هیئتی از جوانان علمی و فناور ایرانی برای حضور در این رویداد معرفی شد. این هیئت شامل هفت دانشمند برای شرکت در نشست دانشمندان جوان، سه نوآور برای رقابت در جایزه نوآوران جوان و یک داور از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور بود. نمایندگان و اعضای هیئت ایرانی از دانشگاه‌ها و مراکزی همچون دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه تبریز، دانشگاه اصفهان و مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور انتخاب شدند. هیئت ایرانی در نشست‌های تخصصی و برنامه‌های جانبی رویداد حضور فعال داشت. حضور ایران در این نشست، ضمن فراهم‌کردن زمینه معرفی ظرفیت‌های علمی و فناورانه کشور، فرصت مناسبی برای توسعه شبکه ارتباطات علمی و تقویت نقش‌آفرینی ایران در همکاری‌های بین‌المللی بریکس ایجاد کرد.
یکی از ویژگی‌های مهم این نشست، فراهم‌شدن فرصت برای تعاملات علمی، فرهنگی و اجتماعی میان هیئت‌های کشورهای مختلف بود. نشست‌های دوجانبه و برنامه‌های جانبی به شرکت‌کنندگان امکان داد ضمن آشنایی با ظرفیت‌های علمی و فناورانه یکدیگر، روابط و شبکه‌های همکاری پایدار ایجاد کنند. در همین چارچوب، هیئت ایرانی با رؤسا و اعضای هیئت‌های روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی و امارات متحده عربی به تبادل اطلاعات و دیدگاه پرداخت. همچنین هیئت ایرانی در روز پایانی نشست با مدیرکل همکاری‌های دوجانبه وزارت علوم و فناوری برزیل دیدار کرد. در این جلسه، طرف برزیلی ضمن ارائه گزارشی از برنامه‌های ملی این کشور در حوزه نوآوری، اقتصاد دانش‌بنیان و حمایت از پژوهش‌های فناورانه، بر اهمیت مشارکت‌های بین‌المللی برای ارتقای جایگاه برزیل در تولید علم و فناوری‌های راهبردی تأکید کرد.
هیئت ایرانی نیز ضمن معرفی ظرفیت‌های علمی کشور در حوزه‌های انرژی، تغییر اقلیم، فناوری‌های نوین و علوم زیستی، پیشنهادهایی برای تعریف پروژه‌های مشترک در چارچوب بریکس ارائه کرد. همچنین، امکان تبادل دانشجو و پژوهشگر، اجرای پروژه‌های مشترک پژوهش و توسعه و ایجاد شبکه‌های نوآوری مورد بحث قرار گرفت و توافق اولیه برای بررسی پروژه‌های پایلوت مشترک در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و مدیریت منابع آب حاصل شد. دو طرف همچنین بر استفاده از ظرفیت بریکس برای تأمین مالی و اجرای طرح‌های بزرگ علمی میان ایران و برزیل تأکید کردند.
دهمین نشست دانشمندان جوان بریکس را می‌توان بستری مؤثر برای توسعه شبکه‌های علمی میان نسل جوان پژوهشگران کشورهای عضو و تقویت دیپلماسی علمی در چارچوب بریکس دانست. تمرکز این دوره بر تغییرات اقلیمی، دیپلماسی علمی، هوش مصنوعی و راهکارهای اجتماعی، زمینه مناسبی برای شکل‌گیری همکاری‌های میان‌رشته‌ای و فرامرزی فراهم کرد. مشارکت فعال هیئت ایرانی نیز فرصت مناسبی برای معرفی ظرفیت‌های علمی و فناورانه کشور، توسعه ارتباطات با پژوهشگران و نهادهای علمی کشورهای عضو و شناسایی زمینه‌های همکاری مشترک، به‌ویژه در حوزه‌های انرژی پاک، مدیریت منابع آب، تغییر اقلیم و فناوری‌های نوین، فراهم آورد.
