رهبران کشورهای بریکس با درک اهمیت نوآوری و کارآفرینی در توسعه اقتصادی و افزایش رقابت‌پذیری، بر ضرورت تقویت فرهنگ نوآوری و خلاقیت در کشورهای عضو و انجام اقدامات مشترک برای توسعه نوآوری و کارآفرینی با هدف دستیابی به رشد اقتصادی پایدار، اشتغال‌زایی و توسعه اجتماعی تأکید دارند. در همین راستا، کارگروه بریکس در زمینه مشارکت در علم، فناوری، نوآوری و کارآفرینی (BRICS STIEP) در سال ۲۰۱۶ با هدف ارتقای همکاری کشورهای عضو در این حوزه‌ها و ایجاد زیست‌بومی نوآورانه، پویا و پایدار در بریکس تشکیل شد.
از مهم‌ترین ابتکارات این کارگروه می‌توان به شبکه نوآوری بریکس (iBRICS) اشاره کرد که بستری برای ارتباط مستقیم میان پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد، شتاب‌دهنده‌ها و سایر نهادهای فعال در حوزه نوآوری کشورهای عضو فراهم می‌کند. همچنین، شبکه انتقال فناوری بریکس با هدف تسهیل گفت‌وگو و همکاری میان کشورهای عضو و تبادل تجربیات و بهترین شیوه‌ها در زمینه فناوری و نوآوری ایجاد شده است. هدف اصلی این شبکه، زمینه‌سازی برای انتقال فناوری، ارتقای رقابت‌پذیری و افزایش تولید محصولات نوآورانه در کشورهای بریکس است.
نشست نوآوری بریکس نیز با تمرکز بر تبادل تجربیات، شناسایی بهترین شیوه‌ها و ترویج ابتکارات مؤثر، ظرفیت تبدیل‌شدن به یکی از بسترهای مهم برای توسعه شبکه ارتباطات بین‌المللی میان نوآوران کشورهای عضو را دارد. این کارگروه از زمان تأسیس تاکنون شش نشست برگزار کرده است؛ بااین‌حال، در سال ۲۰۲۴ نشستی برگزار نشد.
هفتمین نشست کارگروه مشارکت در علم، فناوری، نوآوری و کارآفرینی بریکس در روزهای ۲۰ و ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ در شهر ریودوژانیرو و در محل «مرجع تأمین مالی مطالعات و پروژه‌ها (FINEP)» برگزار شد. نمایندگان روسیه، چین، آفریقای جنوبی، ایران، هند و امارات متحده عربی در این نشست حضور داشتند، در حالی که نمایندگان عربستان سعودی، مصر، اتیوپی و اندونزی در نشست مشارکت نداشتند. هیئت‌های روسیه و هند مشارکت فعالی در مباحث داشتند و چین نیز پیشنهادها و ملاحظات خود را مطرح کرد. با هماهنگی و پیگیری مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست‌جمهوری، نماینده ایران نیز در نشست حضور یافت و دیدگاه‌ها و پیشنهادهای کارشناسی و فنی کشور درباره اسناد و برنامه‌های این کارگروه را ارائه کرد.
در روز نخست، برزیل به‌عنوان رئیس نشست ضمن خوشامدگویی، دستورکار جلسه را با تمرکز بر «برنامه اقدام نوآوری بریکس»، به‌روزرسانی چارچوب‌های تسهیلگر انتقال فناوری بریکس و شبکه نوآوری بریکس و برنامه‌های کاری مرتبط تشریح کرد. در ادامه، نمایندگان نهادهای علمی و نوآوری برزیل و وزارت امور خارجه این کشور و سپس رؤسای هیئت‌های کشورهای عضو سخنرانی‌های خود را ارائه کردند.
در بخش مربوط به برنامه اقدام نوآوری بریکس ۲۰۲۵-۲۰۳۰، برزیل چارچوب کلی برنامه و روند تدوین پیش‌نویس آن را تشریح کرد. ایران نیز دو پیشنهاد خود را شامل برگزاری رویدادهای منظم نوآوری برای تقویت ارتباطات فناوری میان کشورهای بریکس و برگزاری کارگاه‌های سالانه توانمندسازی سیاست‌گذاران و شرکت‌ها با هدف تبادل تجربیات موفق در انتقال فناوری مطرح کرد. پس از طرح پرسش‌هایی از سوی روسیه درباره هم‌پوشانی این پیشنهادها با بندهای موجود و ارائه توضیحات تکمیلی از سوی ایران درباره تمرکز آنها بر سطح سیاست‌گذاری، هر دو پیشنهاد با اصلاحات جزئی مورد توافق اعضا قرار گرفت و بر نقش فعال کشورهای پیشنهاددهنده در اجرای آنها تأکید شد.
چین نیز پیشنهاد افزودن موضوع «نیروی تولیدی جدید» به برنامه اقدام را مطرح کرد که پس از شفاف‌سازی مفهومی، در متن نهایی گنجانده شد. همچنین پیشنهادهایی درباره برگزاری کنفرانس‌های همکاری، کارگاه‌های رشد نوآفرینان و ایجاد پارک علم و نوآوری چین-بریکس ارائه کرد. روسیه نیز با هدف همسویی برنامه با بیانیه وزارتی مسکو در سال ۲۰۲۴، دوره پنج‌ساله ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ را برای برنامه اقدام پیشنهاد داد که با حمایت آفریقای جنوبی و همراهی سایر کشورها به تصویب رسید. امارات متحده عربی نیز بر اختیاری بودن مشارکت کشورها در پلتفرم‌های دیجیتال مشترک و رعایت قوانین ملی در حوزه مالکیت فکری و حاکمیت داده‌ها تأکید کرد.
در ادامه، موضوع انتقال فناوری بریکس مورد بررسی قرار گرفت. برزیل به‌عنوان نقطه کانونی این حوزه، چارچوب و برنامه کاری انتقال فناوری و برخی ابتکارات ملی خود را معرفی کرد و از کشورهای عضو خواست سیاست‌های ملی خود را در این زمینه ارائه کنند. ایران نیز گزارشی درباره سیاست‌های کشور و حوزه‌های اولویت‌دار برای همکاری فناورانه ارائه داد. پیشنهادهای ایران و چین برای به‌روزرسانی چارچوب تسهیلگر انتقال فناوری مورد بررسی قرار گرفت و پس از اعمال اصلاحات لازم، مورد توافق اعضا قرار گرفت. همچنین روسیه بر تفکیک نقش‌های سیاست‌گذاری و اجرایی و عدم ورود کمیته راهبری به امور اجرایی تأکید کرد و امارات متحده عربی نیز برخی ابتکارات ملی خود در حوزه صنعت و پژوهش را معرفی کرد. در نهایت، برنامه کاری انتقال فناوری با لحاظ پیشنهادهای برزیل و چین اصلاح و به اجماع اعضا تصویب شد.
روز دوم نشست با ارائه نماینده FINEP درباره مأموریت و سازوکارهای تأمین مالی علم و فناوری برزیل آغاز شد. سپس شبکه نوآوری بریکس و چارچوب تسهیلگر و برنامه کاری آن مورد بررسی قرار گرفت. برزیل بر ضرورت بازنگری در ترکیب کمیته راهبری شبکه متناسب با ساختار جدید بریکس تأکید کرد و کشورهای عضو نیز سیاست‌های نوآوری و حمایت از استارتاپ‌های خود را به‌اختصار معرفی کردند. در ادامه، پیشنهاد چین برای افزودن هدف «ترویج گفت‌وگو و شناخت متقابل در حوزه نوآوری» با اصلاحات لازم در سند گنجانده شد و برنامه کاری شبکه برای دوره ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸ با ادغام پیشنهادهای کشورهای عضو تکمیل شد.
در نشست اختتامیه، پس از نهایی‌سازی برنامه اقدام نوآوری بریکس ۲۰۲۵-۲۰۳۰، چارچوب تسهیلگر انتقال فناوری، چارچوب شبکه نوآوری بریکس و برنامه‌های کاری مرتبط، رئیس نشست از مشارکت فعال هیئت‌ها قدردانی کرد. رؤسای هیئت‌ها نیز ضمن تشکر از میزبانی برزیل، بر تداوم همکاری‌ها تأکید کردند. نماینده ایران نیز در بیانیه پایانی، بر تعهد کشور به توسعه همکاری در حوزه‌های علم، فناوری، نوآوری و انتقال فناوری در چارچوب بریکس تأکید کرد. همچنین مقرر شد اسناد نهایی برای دریافت نظرات کشورهای عضو ارسال و نسخه نهایی همراه با صورت‌جلسه در اختیار نقاط کانونی کشورها قرار گیرد. تعیین میزبان نشست بعدی کارگروه نیز به نشست آتی مقامات ارشد بریکس موکول شد. به دلیل محدودیت زمانی، برنامه بازدیدهای فنی پیش‌بینی‌شده نیز لغو شد.
توافق بر تداوم همکاری‌ها و پیگیری تعیین میزبان نشست بعدی کارگروه در نشست آتی مقامات ارشد بریکس.
