مرکز انتقال فناوری بریکس نخستین سازوکار رسمی همکاری میان کشورهای عضو در زمینه انتقال فناوری محسوب می‌شود. این ابتکار به پیشنهاد چین مطرح شد و در سال ۲۰۱۸ در بیانیه دوربان به‌عنوان سند نهایی نشست وزرا و رؤسای نهادهای علم، فناوری و نوآوری بریکس گنجانده شد. در ادامه، مرکز انتقال فناوری بریکس در همان سال در شهر کونمینگ چین تأسیس شد تا به ترویج تحولات صنعتی مبتنی بر نوآوری‌های پیشرفته کمک کند. این مرکز با همکاری اداره علم و فناوری کونمینگ و شبکه بین‌المللی انتقال فناوری (ITTN) و با حمایت دپارتمان همکاری‌های بین‌المللی وزارت علم و فناوری چین راه‌اندازی شد. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، چین از سال ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۵۰۰ دستاورد پیشرفته علمی و فناوری را معرفی کرده و بیش از ۳۰۰ دستاورد نیز از طریق مرکز انتقال فناوری بریکس در کونمینگ به کشورهای دیگر منتقل شده است.
نخستین نشست بریکس با عنوان «همکاری در زمینه انتقال فناوری و فعالیت‌های مرتبط» در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۴۰۳ در شهر کونمینگ چین برگزار شد. این نشست بر توسعه شبکه مراکز انتقال فناوری بریکس متمرکز بود؛ شبکه‌ای که چین آن را به‌عنوان سازوکاری برای تسهیل تبادل فناوری و تقویت همکاری میان کشورهای عضو پیشنهاد کرده است. در این نشست، شرکت‌کنندگان فرصت‌ها و چالش‌های کشورهای عضو در زمینه همکاری‌های علم، فناوری و نوآوری و همچنین نقش مرکز انتقال فناوری بریکس در چین را بررسی کردند. در پایان نیز پیش‌نویس برنامه اقدام پیشنهادی مرکز برای دوره ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۷ مورد بررسی قرار گرفت.
همچنین مقامات دولتی، رهبران صنعتی و کارشناسان کشورهای بریکس درباره راهکارهای تقویت حقوق مالکیت فکری، گسترش فرصت‌های انتقال فناوری و ارتقای ظرفیت‌های انسانی از طریق برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی به تبادل نظر پرداختند. افزون بر این، برنامه عملیاتی بریکس برای ارتقای همکاری‌های نوآوری در دوره ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ نیز مورد بررسی قرار گرفت که بر تقویت همکاری‌های تحقیق و توسعه و حمایت از رشد اقتصادی مبتنی بر نوآوری در کشورهای عضو تمرکز داشت.
دومین نشست بریکس با عنوان «همکاری در زمینه انتقال فناوری و فعالیت‌های مرتبط» در روزهای ۶ تا ۸ خرداد ۱۴۰۴ در شهر کونمینگ چین برگزار شد. هدف اصلی این نشست، تقویت همکاری کشورهای عضو در زمینه انتقال فناوری و نوآوری و توسعه شبکه مراکز انتقال فناوری بریکس بود. این شبکه به‌عنوان سازوکاری برای تسهیل تبادل فناوری و تعمیق همکاری میان کشورهای عضو پیشنهاد شده است.
در این نشست، مقامات دولتی، رهبران صنعتی و کارشناسان کشورهای بریکس درباره موضوعاتی همچون تقویت حقوق مالکیت فکری، مراقبت‌های بهداشتی و زیست‌دارو، گسترش فرصت‌های انتقال فناوری و ارتقای ظرفیت‌ها از طریق برنامه‌های آموزشی و توانمندسازی به بحث و تبادل نظر پرداختند. شرکت‌کنندگان ضمن تأکید بر اهمیت تقویت همکاری‌های علم، فناوری و نوآوری میان کشورهای بریکس، بر ضرورت مشارکت‌های گسترده‌تر برای تسهیل انتقال فناوری، مقابله با چالش‌های مشترک و افزایش ظرفیت جمعی کشورهای عضو در بخش‌های مختلف تأکید کردند.
همچنین بر اهمیت ایجاد شبکه همکاری میان مراکز انتقال فناوری کشورهای بریکس به‌منظور تسهیل نوآوری و کمک به رشد اقتصادی تأکید شد. در ادامه، نمایندگان کشورهای عضو به معرفی ظرفیت‌های علمی، فناوری و نوآوری کشورهای خود پرداختند و بر اهمیت توسعه همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه در حوزه علم، فناوری و نوآوری در چارچوب سازوکار انتقال فناوری بریکس تأکید کردند.
یکی از محورهای مشترک سخنان نمایندگان چینی در این نشست، تأکید بر سیاست دولت چین برای توسعه فناوری و نوآوری در مناطق جنوب و جنوب‌غربی این کشور، با محوریت استان یوننان و شهر کونمینگ بود. سخنرانان بر اهمیت توسعه خدمات و همکاری‌های فناورانه و نوآورانه با کشورهای عضو بریکس، ازجمله میان دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی و شرکت‌ها، تأکید کردند و برگزاری این نشست‌ها را فرصتی برای توسعه شبکه ارتباطی بریکس و تقویت سازوکار انتقال فناوری دانستند.
دبیرکل شبکه بین‌المللی انتقال فناوری نیز در این نشست بر اهمیت پیشبرد همکاری‌های چندجانبه در زمینه علم، فناوری و نوآوری تأکید کرد و نقش بریکس را در توسعه فناوری‌های پیشرفته برای مقابله با چالش‌های جهانی، ازجمله تغییرات اقلیمی و توسعه پایدار، مهم دانست. وی همچنین بر اصول شمولیت، احترام متقابل و حاکمیت و ضرورت تعمیق همکاری‌ها از طریق ابتکارات تحقیقاتی مشترک و پروژه‌های راهبردی تأکید کرد.
سفیر بولیوی نیز با اشاره به سابقه همکاری این کشور با چین، بر علاقه‌مندی بولیوی برای همکاری با کشورهای بریکس در زمینه بهره‌برداری صنعتی از ظرفیت‌های گسترده معدنی، نفت و گاز این کشور تأکید کرد. وی فناوری فضایی، کشاورزی، انرژی‌های تجدیدپذیر، زیرساخت، حمل‌ونقل، بهداشت و درمان و شبکه‌های تصفیه و توزیع آب را از جمله حوزه‌های بالقوه همکاری برشمرد.
با هماهنگی مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست‌جمهوری، نماینده ایران نیز به همراه رایزن همکاری‌های فناوری ایران در چین در این نشست حضور یافت و دیدگاه‌ها و سیاست‌های کشور در حوزه انتقال فناوری را تشریح کرد. نماینده ایران همچنین آمادگی کشور برای توسعه همکاری‌های فناورانه و نوآورانه با کشورهای عضو بریکس را در حوزه‌هایی همچون فناوری نانو، زیست‌فناوری دارویی و کشاورزی، انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری فضایی، تحقیقات دارویی و فناوری اطلاعات و ارتباطات اعلام کرد.
در مجموع، مباحث مطرح‌شده در این نشست نشان‌دهنده عزم کشورهای عضو بریکس برای تقویت همکاری‌های فناورانه و نوآورانه، به‌ویژه در زمینه انتقال فناوری بود. این نشست را می‌توان بستری برای تبادل تجربیات، توسعه شبکه مراکز انتقال فناوری و برنامه‌ریزی برای گسترش همکاری‌های فناورانه و نوآورانه میان کشورهای عضو در آینده دانست.
