کارگروه بریکس در علوم و فناوری اقیانوس و قطب در سال ۲۰۱۸، مطابق بیانیه نشست وزرا/رؤسای نهادهای علم، فناوری و نوآوری بریکس در دوربان تأسیس شد. به‌طور کلی، ارتقای همکاری‌های علمی میان کشورهای عضو بریکس در حوزه‌های مرتبط با اقیانوس و قطب و تقویت همکاری و اشتراک دانش میان کشورهای عضو، هدف اصلی این کارگروه محسوب می‌شود. این کارگروه توسط برزیل و روسیه مدیریت می‌شود و اولویت‌های متعددی را برای همکاری‌های مشترک اعضای بریکس تعریف کرده است.
هفتمین نشست کارگروه بریکس در علوم و فناوری اقیانوس و قطب از ۳۰ اردیبهشت تا ۱ خرداد ۱۴۰۴ در شهر برازیلیا و به میزبانی برزیل برگزار شد. با پیگیری‌های مستمر مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست‌جمهوری، نمایندگانی از کشور برای حضور در این نشست معرفی شدند و به ارائه و تبیین دیدگاه‌ها و توانمندی‌های ایران در این حوزه و طرح پیشنهادهای همکاری با کشورهای عضو بریکس پرداختند.
به‌طور کلی، تقویت همکاری‌های علمی، فناورانه و آموزشی میان کشورهای عضو در حوزه اقیانوس‌شناسی و ارتقای نقش بریکس در مدیریت پایدار منابع دریایی در سطح بین‌المللی، از اهداف اصلی این نشست بود. در این نشست موضوعاتی همچون بهره‌برداری و پژوهش در اعماق دریا، مدیریت و پایش زیست‌بوم‌های ساحلی و رودخانه‌ای، مقابله با آلودگی‌های نوپدید، به‌ویژه میکروپلاستیک‌ها، حفاری‌های علمی در کف دریا و توسعه برنامه‌های آموزشی و تربیت نیروی انسانی متخصص موردبحث و بررسی قرار گرفت.
در بخش علمی نشست، جدیدترین دستاوردها و پروژه‌ها در زمینه دسترسی به اعماق بسیار زیاد دریا، مطالعه گودال‌های عمیق اقیانوسی، پایش حضور میکروپلاستیک‌ها در لایه‌های عمیق، مطالعات ژنتیکی روی میکروارگانیسم‌های سازگار با شرایط سخت و همچنین برنامه‌های حفاری علمی در مناطق کلیدی اقیانوسی معرفی شد. این مباحث بر اهمیت شناخت بهتر فرایندهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی در دریاهای عمیق و نقش آن‌ها در چرخه‌های اقلیمی و زیست‌محیطی تأکید داشتند.
محور دیگر نشست، توجه به سواحل، مصب‌ها و رودخانه‌های بزرگ بود که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها در قلمرو کشورهای عضو بریکس قرار دارند. در این نشست بر ضرورت حفاظت از این زیست‌بوم‌ها، مدیریت آلودگی‌ها و برنامه‌ریزی برای سازگاری با تغییرات اقلیمی تأکید شد. افزون بر این، چند برنامه آموزشی و پژوهشی مشترک، ازجمله دوره‌ها و طرح‌هایی با رویکرد «آموزش از طریق تحقیقات میدانی در دریا» و دوره‌های تخصصی خدمات اقیانوسی، برای ارتقای ظرفیت انسانی کشورهای عضو و کشورهای میهمان معرفی شد.
یکی از مهم‌ترین ابعاد این نشست برای ایران، اظهار تمایل به گسترش همکاری‌های دوجانبه در زمینه پژوهش‌های دریای خزر بود. در این نشست پیشنهاد شد همکاری‌ها در حوزه‌هایی همچون پایش و پایش محیطی، بررسی آلودگی‌ها، به‌ویژه میکروپلاستیک‌ها و آلودگی‌های نفتی، مطالعات تنوع زیستی و گونه‌های مهاجم، رسوب‌شناسی و فرایندهای ساحلی و مصبی، بررسی منابع گازی و هیدروکربنی با رعایت ملاحظات حقوقی، اجرای اکسپدیشن‌های مشترک نمونه‌برداری و حفاری علمی، توسعه سامانه‌های اطلاعاتی و مدل‌سازی عددی و نیز برنامه‌های آموزشی و تبادل دانشجو و پژوهشگر دنبال شود.
همچنین تأکید شد که تهیه پیشنهادهای مشترک برای استفاده از فراخوان‌های بین‌المللی و سازوکارهای حمایتی بریکس می‌تواند به تقویت موقعیت ایران در همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در حوزه اقیانوس‌شناسی کمک کند.
در مجموع، این نشست تصویری از روند روبه‌رشد همگرایی علمی کشورهای عضو بریکس در حوزه‌های مرتبط با اعماق دریا، منابع دریایی، آلودگی‌های نوپدید و آموزش نسل جدید پژوهشگران ارائه کرد؛ هرچند چالش‌های مرتبط با حکمرانی مشترک بر مراکز و داده‌های علمی همچنان نیازمند مذاکره و اجماع بیشتر میان کشورهاست. نکات کلیدی و دستاوردهای این نشست در اطلاع‌نگاشت ۱۰ ارائه شده است.
