شرایط، دلایل و پیامدهای عضویت امارات متحده عربی در بانک توسعه بریکس

قبل از عضویت: شرایط و دلایل پذیرش

امــارات متحــده عربی کشــوری در شــبه‌جزیره عربســتان بــا جمعیتی بالغ بــر 10 میلیون نفــر بوده و از نظر اقتصادی در گروه کشورهای با درآمد بالا قرار دارد. عوامل گوناگونی موجب شد کشورهای مؤسس بانک به پذیرش امارات به عنوان عضو جدید ترغیب شوند. برخی از این عوامل عبارت‌اند از: عدم وجود دفتر منطقه‌ای بانک در خاورمیانه؛ عدم وجود مرز مشترک با هیچ‌یک از اعضای بانک (در راستای سیاست توازن جغرافیایی)؛ و ثروت قابل‌توجه امارات متحده عربی.

امارات به دلیل درآمدهای عظیم حاصل از صادرات ذخایر هیدروکربنی، در جایگاه ویژه‌ای قرار دارد. صندوق سرمایه‌گذاری دولتی ابوظبی در سال 2021 با حدود 650 میلیارد دلار دارایی در جایگاه چهارمین صندوق ثروت ملی جهان قرار گرفت. شرکت سرمایه‌گذاری «مبادله» نیز در سال 2021 حدود 232.2 میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت داشت. با توجه به اینکه بانک تاکنون به رتبه اعتباری مطلوبی دست نیافته بود، عضویت امارات با رتبه اعتباری بالا می‌توانست مزایای قابل توجهی برای بانک ایجاد کند؛ از جمله: ارتقای رتبه اعتباری بانک و افزایش ظرفیت سرمایه، جبران رتبه پایین برخی اعضا مانند بنگلادش و مصر، و کاهش ریسک تمرکز.

از دیگر عوامل پذیرش امارات می‌توان به سازگاری فرهنگ کارآفرینی و نوآورانه امارات با اهداف بانک (مبتنی بر کاهش فرآیندها و تسریع ایجاد پروژه‌ها)، سازگاری مدل فعالیت‌های عملیاتی امارات با سند راهبردی بانک (2017–2021) و گسترش تدریجی و کارآمد فعالیت‌های بانک اشاره کرد.

تمایل امارات به توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز یکی از دلایل مهم پذیرش بود؛ رویکردی که با اهداف بانک در توسعه پایدار و زیرساخت‌های سبز همسو است. اقداماتی مانند امضای توافق پاریس، اجرای راهبرد «صفر خالص 2050»، ایجاد شهر پایدار «مصدر»، و میزبانی COP28 نشان‌دهنده جهت‌گیری سبز امارات است.

برخورداری امارات از شبکه مالی گسترده در جهان و منطقه (از جمله با بانک جهانی و بانک توسعه اسلامی) نیز عاملی اثرگذار بود؛ زیرا می‌تواند به یکپارچه‌سازی اقدامات مالی و زیرساختی میان اعضای بانک کمک کند. همچنین، مقامات امارات اعلام کرده‌اند که کشورهای دیگر منطقه مانند اردن، عراق و مراکش حتی بدون عضویت می‌توانند از بانک درخواست سرمایه کنند.

دلایل تمایل امارات برای عضویت در بانک

• اشتراک دیدگاه انتقادی نسبت به ساختار تصمیم‌گیری جهانی، با وجود روابط نزدیک امارات با کشورهای غربی.
• اهمیت ژئوپلیتیکی و اقتصادی کشورهای عضو بریکس، به‌ویژه چین و هند که شرکای اصلی تجاری امارات هستند.
• گسترش همکاری با روسیه؛ از جمله سرمایه‌گذاری‌های چندمیلیارددلاری «مبادله» در این کشور.
• امکان تامین مالی مشترک برای سرمایه‌گذاران خصوصی اماراتی.
• پیشرفت سریع بانک و تبدیل‌شدن آن به یک بانک توسعه چندجانبه معتبر.
• تقویت روابط سیاسی–اقتصادی امارات با کشورهای بریکس.
• امکان گسترش بازارهای مالی امارات از طریق انتشار اوراق قرضه بانک در دبی و ابوظبی.
• امکان تأسیس دفتر منطقه‌ای بانک در خاورمیانه و بهره‌گیری از منابع بانک برای پروژه‌های زیرساختی.
• ایجاد تنوع در سیاست خارجی و حفظ فاصله متوازن میان ایالات متحده و شرکای آسیایی.

عضویت: تاریخ، میزان سرمایه و حق رأی

امارات متحده عربی در اکتبر 2021 به‌عنوان یک عضو غیروام‌گیرنده به بانک پیوست. براساس تصمیم مدیریت بانک، سقف سرمایه پذیره‌نویسی‌شده امارات 556 میلیون دلار تعیین شد که 111 میلیون دلار آن سرمایه پرداخت‌شده و 445 میلیون دلار سرمایه قابل‌بازخرید است. امارات اکنون 1.06 درصد حق رأی دارد. رتبه اعتباری این کشور در زمان پذیرش (جولای 2021) مطابق گزارش‌های مودیز و فیچ به ترتیب Aa2 و AA- با چشم‌انداز پایدار بود.

پس از عضویت: تسهیلات و خدمات دریافت‌شده

با توجه به اینکه امارات عضو غیروام‌گیرنده است، دریافت نکردن تسهیلات از بانک امری طبیعی است و تاکنون هیچ پروژه‌ای توسط بانک در این کشور تأمین مالی نشده است.