در نگاه کلی، ترتیبات مالی منطقهای نقش مهمی در تقویت ثبات اقتصادی کشورها و مقابله با بحرانهای مالی دارند. مقایسهی انجامشده نشان میدهد که هر منطقه با توجه به نیازها، ظرفیت اقتصادی و ساختار سیاسی خود، شکل متفاوتی از همکاری مالی را برگزیده است.
در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، «صندوق پول عربی (AMF)» بهعنوان سازوکار اصلی ایفای نقش میکند که با ۲۲ کشور عضو و وابستگی عملیاتی به صندوق بینالمللی پول، ظرفیت محدودی معادل ۴٫۸ میلیارد دلار دارد. در مقابل، کشورهای عضو گروه بریکس (BRICS) با ایجاد «توافقنامه ذخیره احتیاطی» و پشتوانهای ۱۰۰ میلیارد دلاری، بهدنبال استقلال بیشتر از نهادهای مالی غربی بودهاند.
در شرق آسیا نیز «ابتکار عمل چندجانبه چانگمای (CMIM)» میان ده عضو آسهآن بههمراه چین، ژاپن و کره جنوبی شکل گرفته که توان مالی ۲۴۰ میلیارد دلاری دارد، هرچند همچنان تا حدی به هماهنگی با صندوق بینالمللی پول وابسته است.
در اروپا، ساختارها پیشرفتهتر و هماهنگتر عمل میکنند. «سازوکار ثبات اروپایی (ESM)» و دیگر ابزارهای مالی اتحادیه اروپا با ظرفیتهای بسیار بالا فعالیت دارند و نمونهای از همکاری مالی عمیق منطقهای محسوب میشوند.
همچنین، «صندوق تثبیت و توسعه اوراسیا (EFSD)» و «صندوق ذخیره آمریکای لاتین» برای حمایت از کشورها در زمان بحرانهای ارزی، بدهی و شوکهای اقتصادی ایجاد شدهاند.
در مجموع، روند جهانی نشان میدهد که کشورها در حال کاهش وابستگی به صندوق بینالمللی پول و حرکت به سمت ایجاد شبکههای مالی منطقهای هستند؛ شبکههایی که ضمن حفظ استقلال اقتصادی، پاسخگویی سریعتر و متناسبتری به نیازهای اعضا ارائه میدهند.
