بانکهای توسعه چندجانبه: ساختار، عملکرد و نقش در تأمین مالی پروژهها
بانکهای توسعه چندجانبه (از جمله بانک توسعه نوین بریکس) سه عملکرد اصلی دارند:
- تامین مالی از طریق اعطای وامهای دولتی یا تضمین شده و سرمایهگذاری سهمی (مشارکت در سرمایهگذاری)
- تخصیص منابع به برنامههای کمک فنی برای ارتقای قابلیتهای فنی مشتریان و حمایت از انتقال دانش و توسعه مهارتهای منابع انسانی
- ارائه مشاوره به دولتها در زمینه سیاستهای اقتصادی و ترغیب به اصلاحات ساختاری
مزایای بانکهای توسعه چندجانبه
تنوع و مقرون به صرفه بودن خدمات، کمکهای فنی، توسعه بازارهای مالی محلی، تسهیل سرمایهگذاریهای خصوصی در پروژههای پرخطر، تامین مالی صنایعی با ریسک بالا و ایجاد فرصت برای سهامداران از جمله مزایای این بانکهاست.
ساختار حکمرانی بانکهای توسعه چندجانبه
ساختار حکمرانی بانکهای توسعه چندجانبه مشابه ساختار شرکتها است، با این تفاوت که سهامداران آن کشورها هستند. مسائل مربوط به تاسیس، حکمرانی، گزارش مالی و انحلال بر عهده شورای حکام است و هیئت مدیره وظیفه تعیین مسیر راهبردی بانک و تصویب پروژهها و بودجهها را دارد.
الگوهای هیئت مدیره
- نمایندگی هر کشور مطابق سهم آن کشور در سهام بانک
- نمایندگی برابر برای همه اعضا، صرفنظر از سهم سهام
نظام مدیریتی بانکها
رئیس بانک مسئول نظارت بر مجموعه مدیریتی است که شامل معاونان عملیات بانکی، مالی و مدیریت خطر، سیاستگذاری اقتصادی، امور حقوقی، توسعه و منابع انسانی میشود.
ابزارها و نحوه تأمین مالی
ابزارهای بانکهای توسعه چندجانبه شامل وام، سرمایهگذاری سهمی، ضمانت، تامین مالی تجاری و کمک فنی است. نحوه تأمین مالی پروژهها شامل موارد زیر است:
- وضعیت بستانکار ترجیحی و شیوههای متنوع وامدهی
- تأمین بخشی از هزینه کل پروژه (۱۰-۵۰ درصد) و همکاری با سایر منابع مالی
- همکاری با بانکهای ملی، انتشار اوراق قرضه و سرمایهگذاری مشترک با بخش خصوصی
دستهبندی عملیات بانکهای توسعه چندجانبه
- پروژههای دولتی (ملی)
- پروژههای دولتهای محلی و شرکتهای دولتی
- پروژههای شرکتهای خصوصی محلی
- عملیات با سرمایهگذاران خارجی
این بانکها بسته به تخصص خود پروژهها را در حوزههایی از جمله کشاورزی، منابع طبیعی، فناوری اطلاعات، زیرساخت شهری، انرژی پاک و بخش مالی غیربانکی پوشش میدهند و در تأمین مالی بخش خصوصی، توسعه زیرساختها و پروژههای چارچوبی مشارکت دارند.