با هدف تقویت عدالت و مقابله با جرائم فناورانه، دادستانهای کل کشورهای عضو بریکس در هفتمین نشست خود که ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۵ در برزیل بهصورت ویدئوکنفرانس برگزار شد، یک بیانیه مشترک را در حمایت از بهکارگیری فناوریهای نوین و هوشمصنوعی در نظامهای حقوقی و قضایی تصویب کردند.
در این نشست که با حضور نمایندگان ۹ کشور اعم از برزیل، چین، مصر، هند، ایران، روسیه، آفریقای جنوبی، امارات متحده عربی و اندونزی برگزار شد، بر نقش هوشمصنوعی و ابزارهای دیجیتال در افزایش سرعت، دقت و کارایی تحقیقات قضایی و نیز شناسایی و برچیدن شبکههای مجرمانه که از فناوریهای پیشرفته برای فعالیتهای غیرقانونی بهره میبرند، تاکید شد.
از سوی دیگر، لزوم توسعه و استفاده ایمن از فناوریهای هوشمصنوعی در چارچوب قوانین بینالمللی و تعهدات حقوق بشر جهانی در بیانیه مذکور مورد تایید قرار گرفت. در این راستا، اعضای بریکس هفت تعهد کلیدی را برای ترویج کاربرد مسئولانه فناوریهای نو در حوزه حقوق و علوم قضایی تعریف کردند.
یکی از این تعهدات، حمایت از تدوین و بهروزرسانی قوانین ملی و سازوکارهای بینالمللی برای قانونگذاری هوشمصنوعی است تا استفاده از این فناوری بر پایه اصول حقوقی و اخلاقی استوار باشد.
بیانیه همچنین شامل گسترش همکاری میان کشورها جهت کاهش شکافهای فناورانه و نابرابریهای دیجیتال در نظامهای قضایی، از جمله در زمینههایی مانند دیجیتالیسازی فرآیندهای دادستانی، استفاده از تحلیل داده در پیگردهای قانونی و خودکارسازی مستندسازیهای قضایی است.
در بخش دیگری از بیانیه، بر اهمیت توسعه چارچوبهای حقوقی ملی و بینالمللی برای بهکارگیری هوشمصنوعی و رعایت اصول حاکمیت قانون تاکید شده است.
از دیگر محورهای مهم این بیانیه، حفظ معیارهای اخلاقی در استفاده از فناوریهای هوشمند است. کشورهای بریکس بر لزوم احترام به کرامت انسانی، پیشگیری از تبعیض، مقابله با اطلاعات نادرست و طراحی سازوکارهای نظارتی شفاف و مورد توافق تاکید کردند.
در همین راستا، سرمایهگذاری در حوزه آموزش و توانمندسازی دادستانها و متخصصان حقوقی بهمنظور درک و ارزیابی فنی و اخلاقی ابزارهای هوشمصنوعی نیز مورد تاکید قرار گرفته است.
در نهایت، این بیانیه بر لزوم ایجاد سازوکارهای پاسخگویی قوی در استفاده از هوشمصنوعی در دستگاههای قضایی تاکید کرده است؛ بهگونهای که مسئولیت قانونی تمامی کاربران و توسعهدهندگان این فناوری را دربرگیرد. بدینترتیب، بریکس تلاش کرده است با ترکیب نوآوری فناورانه و اصول عدالت، مسیر تازهای را برای کارآمدتر و شفافتر شدن نظامهای قضایی در عصر دیجیتال ترسیم کند.
شناسه خبر: ۲۰۲۵۱۱۰۲-۱۰۲۵
