تغییر مسیر تجارت درونبریکس از دلار به ارزهای ملی
با هدف کاهش وابستگی به دلار و تقویت زیرساختهای مستقل پرداخت، کشورهای عضو بریکس استفاده از ارزهای ملی در مبادلات فرامرزی و توسعه فناوریهای مالی جدید را گسترش دادهاند. بر اساس دادههای اخیر، دلار اکنون تنها در ۳۵ درصد از تجارت فرامرزی درونبریکس مورد استفاده قرار میگیرد و ۶۵ درصد مبادلات با ارزهای ملی انجام میشود؛ تغییری که نشاندهنده افزایش استفاده از سازوکارهای تسویه دوجانبه و کانالهای اختصاصی پرداخت میان اعضای این گروه است. بخش مهمی از روند مذکور از طریق توافقهای دوجانبه شکل گرفته است. بهعنوان نمونه، بخش قابلتوجهی از مبادلات چین و روسیه با یوان و روبل تسویه میشود و استفاده از یوان در مبادلات تجاری چین و ایران نیز افزایش یافته است. از سال ۲۰۲۴، سازوکارهای قراردادی ویژهای برای تسهیل استفاده از ارزهای محلی در معاملات تجاری ایجاد شده و عربستان سعودی نیز استفاده از یوان را برای تسویه قراردادهای نفتی دنبال کرده است. این روشها با کاهش نیاز به تبدیل ارز از مسیر دلار میتوانند تعداد واسطههای مالی و هزینههای مرتبط با پرداختهای بینالمللی را کاهش دهند. حرکت بریکس تنها به استفاده از ارزهای ملی محدود نیست و فناوریهای دیجیتال نیز به بخش مهمی از این تحول تبدیل شدهاند. یکی از محورهای مورد توجه، استفاده از ارزهای دیجیتال بانک مرکزی یا CBDC برای تسویه پرداختهای فرامرزی است. در این زمینه، ارز دیجیتال هر کشور همچنان تحت حاکمیت بانک مرکزی همان کشور قرار دارد اما میتواند از طریق زیرساختهای فنی مشترک یا سازگار، برای انجام تراکنشهای بینالمللی به کار گرفته شود. اتصال انواع CBDC ملی میتواند امکان پردازش و تسویه مستقیم تراکنشها را فراهم کند و در برخی موارد، نیاز به استفاده از شبکه سنتی بانکهای کارگزار را کاهش دهد. چنین رویکردی همچنین میتواند زمینه را برای خودکارسازی پرداختهای فرامرزی و کاهش زمان پردازش تراکنشها فراهم کند. گفتنیست در بلندمدت، ترکیب ارزهای ملی با زیرساختهای پرداخت دیجیتال میتواند سهم مبادلات خارج از دلار را تثبیت و مسیرهای جدیدی برای تجارت میان اعضای بریکس ایجاد کند.