بــا توجــه به ســاختار ناعادلانــه و عملکرد کنــد بانکهای توسعه چندجانبه سنتی مانند بانک جهانی، و در کنار آن افزایش نیازهای مالی کشورهای جنوب، بانک توسعه نوین توسط اعضای بریکس با سرمایه ۵۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۵ تأسیس شد. هدف اصلی، ایجاد ساختاری برابر، چابک و متفاوت برای تأمین مالی پروژههای توسعهای بود.
بانک توسعه نوین برای اثرگذاری واقعی بر معماری مالی جهان باید بر چالشهایی مانند تنشهای سیاسی چین و هند، تحریمهای روسیه، و پذیرش کشورهایی با رتبه اعتباری پایین غلبه کند. در صورت حل این مشکلات و افزایش تعداد اعضا، بانک میتواند نقش مهمی در تغییر نظام مالی جهانی ایفا کند؛ اما در غیر این صورت اثرگذاری آن محدود خواهد ماند.
این بانک تاکنون توانسته چارچوبهای سیاستی، فرآیندهای ارزیابی و سازوکارهای اعتباری خود را تکمیل کرده و پروژههایی به ارزش ۳۸٫۵ میلیارد دلار را تأیید کند. انتشار اوراق قرضه به ارزش ۵۷٫۶ میلیارد دلار و کسب رتبه اعتباری +AA از جمله نقاط قوت عملکردی آن است.
عملکرد سالهای اخیر نشان میدهد که این بانک در بسیاری موارد مشابه سایر نهادهای توسعهای عمل میکند، موضوعی که انتظار اثرگذاری گسترده را حداقل در کوتاهمدت کاهش میدهد. همچنین برای تأمین مالی ارزانقیمت ناگزیر به حفظ رتبه اعتباری و پایبندی به محدودیتهای نهادهای رتبهبندی بینالمللی است.
مزایای احتمالی برای ایران بیشتر در سطح همکاریهای آموزشی، پژوهشی، انتقال فناوری و ارتباطات اقتصادی قابل تصور است؛ اما تجربه ایران در سایر بانکهای توسعهای و عملکرد ۸ ساله NDB نشان میدهد که در کوتاهمدت منفعت اقتصادی چشمگیری برای ایران قابل انتظار نیست.
تحریمهای بینالمللی، محدودیتهای FATF، نگرانی از کاهش رتبه اعتباری بانک، و ریسک همکاری با کشور تحت تحریم از جمله مواردی هستند که میتوانند نقش تعیینکنندهای در نحوه تعامل NDB با ایران داشته باشند.
دولت باید در مذاکرات با بانک موضع روشن خود درباره تحریمها و FATF را مطرح کند و در صورت اتخاذ رویکرد محافظهکارانه توسط بانک، عضویت خود را مشروط یا مرحلهبندی کند.
ثبات مدیریتی در نهاد متولی داخل کشور و تعامل مؤثر با مدیران بانک برای دریافت تسهیلات ضروری است.
همه سازمانها باید فرآیند ارزیابی NDB را بشناسند و طرحهای خود را با سرعت و کیفیت لازم ارائه دهند.
ایران میتواند از ظرفیت همکاری با چین و هند برای تأمین مالی پروژههایی استفاده کند که خارج از کشور اجرا میشوند ولی منافع مشترک دارند.
