شکوفایی بریکس بهعنوان یک قطب نوظهور در حوزه هوشمصنوعی
با هدف بازتعریف توازن قدرت در عصر فناوری، بلوک بریکس اکنون در حال تبدیل شدن به یکی از قطبهای اصلی هوشمصنوعی در جهان است؛ تحولی که بیش از هر چیز با پیشروی چین آغاز شده است. چین که طی سالهای اخیر سرمایهگذاری بیوقفهای در حوزه پژوهشهای هوشمصنوعی انجام داده، طبق گزارش شاخص هوشمصنوعی استنفورد ۲۰۲۴ حدود ۴۷.۲ درصد از پراستنادترین مقالات علمی در این حوزه را به خود اختصاص داده و در زمینه تعداد ثبت اختراعهای هوشمصنوعی نیز یک پیشتاز جهانی محسوب میشود.
این جایگاه حاصل اجرای طرحی موسوم به «توسعه نسل جدید هوشمصنوعی» است که براساس آن، بودجهای افزونبر ۱۵۰ میلیارد دلار به ساخت تجهیزات، الگوریتمها، الگوهای زبانی بزرگ و توسعه تراشههای بومی اختصاص یافته است. شرکتهایی مانند هواوی و بیدو، جایگاه چین را در رقابت با غولهای فناوری همچون گوگل و متا تثبیت کردهاند.
در این میان، هند نیز نقش قابلتوجهی پیدا کرده و بهدنبال ایجاد حاکمیت مبتنیبر هوشمصنوعی با تکیه بر مشارکت عمومی و زیستبوم نوآفرینانه خود است. طرح هوشمصنوعی هند که در سال ۲۰۲۳ آغاز شد و بیش از ۱.۲ میلیارد دلار بودجه به آن اختصاص یافته، بر توسعه الگوهای زبانی بومی، ابزارهای هوشمصنوعی برای بخشهای کشاورزی، آموزش و سلامت و همچنین طراحی تراشههای بومی تمرکز دارد.
این مسیر میتواند هند را از وابستگی به الگوهای غربی رها کرده و آن را به یکی از بازیگران اصلی جهان غیرغربی در حوزه توسعه الگوهای چندزبانه تبدیل کند.
در روسیه، جهتگیری سیاسی کشور نقش تعیینکنندهای در توسعه هوشمصنوعی ایفا میکند. ولادیمیر پوتین از سال ۲۰۲۳ هوشمصنوعی را «میدان نبرد آینده» توصیف کرده و توسعه آن را مستقیماً به امنیت ملی گره زده است. برآوردها نشان میدهد که روسیه براساس راهبرد ملی هوشمصنوعی ۲۰۳۰، حدود ۱.۲ میلیارد دلار به توسعه فناوریهای دفاعی هوشمند، سامانههای تشخیص گفتار و اتوماسیون صنعتی اختصاص داده است.
در کنار این سه قدرت اصلی، برزیل و آفریقای جنوبی نیز به کانون نوآوریهای کاربردی و اخلاقی هوشمصنوعی تبدیل شدهاند. مؤسسه پژوهشی Embrapa در برزیل، ابزارهای هوشمصنوعی مبتنیبر تصاویر ماهوارهای را برای کشاورزی، مدیریت منابع آب و افزایش بهرهوری تولید توسعه داده است.
در آفریقای جنوبی نیز مرکز پژوهشی CSIR پروژههای گستردهای را در حوزه حملونقل هوشمند، سلامت دیجیتال و هوشمصنوعی برای مدیریت شهری دنبال میکند.
کشورهای تازهواردی مانند مصر و اتیوپی نیز با هدف تقویت حاکمیت دیجیتال، در حال تأسیس مراکز هوشمصنوعی، توسعه زیرساختهای دولت هوشمند و اجرای پروژههایی نظیر «Digital Nation» هستند؛ ابتکاراتی که با بهرهگیری از یادگیری ماشین، عملکرد خدمات دولتی را بهبود میبخشند.