جایگاه فناوری روسیه در رتبهبندی جهانی و سیاست حاکمیت فناوری
نشریه
گلوبال فاینانس (Global Finance) کشورهای جهان را بر اساس میزان پیشرفت فناوری و ظرفیت آنها برای توسعه و بهرهبرداری از فناوریهای پیشرفته رتبهبندی میکند. درصد کاربران اینترنت، میزان کاربران نسل چهارم تلفن همراه (4G)، شاخص رقابتپذیری دیجیتالی و سهم مخارج تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی از جمله معیارهای این ارزیابی هستند.
بر اساس گزارش سال 2023، روسیه در رتبهبندی پیشرفتهترین کشورهای جهان از نظر فناوری در جایگاه 44 قرار گرفته است که بیانگر عملکردی نسبتاً ضعیف در مقایسه با کشورهای پیشرو محسوب میشود.
پیشرفتهترین کشورها و مناطق جهان از نظر فناوری (2023)
شتاب پیشرفت علمی و زیرساختهای کلان فناوری
با وجود رتبه نهچندان مطلوب در این گزارش، روسیه در حوزه علم و فناوری با سرعت در حال پیشرفت است. این کشور قدرتمندترین رآکتور نوترونی جهان را اداره میکند، بزرگترین تلسکوپ نوترینو در نیمکره شمالی را نصب کرده و نسل چهارم شتابدهنده سینکروترون نیز در این کشور در حال ساخت است.
دهه علم و فناوری روسیه (2031-2022)
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، با هدف تعمیم سیاستهای توسعه علم و فناوری و حفظ میراث علمی کشور، بازه زمانی 2022 تا 2031 را به عنوان «دهه علم و فناوری» اعلام کرده است. این تصمیم با رویکرد توسعه فناوریهای پیشرفته و ارتقای رفاه عمومی اتخاذ شده است.
همچنین سال 2024، همزمان با سیصدمین سال تأسیس
آکادمی علوم روسیه، به عنوان سال آکادمی علوم روسیه نامگذاری شده و مراسم «روز علم روسیه» نیز هرساله در 8 فوریه برگزار میشود. این مناسبتها با هدف برجستهسازی دستاوردهای علمی و اهمیت اکتشافات فناورانه روسیه برگزار میشوند.
اولویتهای فناورانه روسیه در 2024
فناوریهای فضایی، هوش مصنوعی، رباتیک و فناوریهای دیجیتال از جمله حوزههای اولویتدار روسیه در سال 2024 به شمار میآیند. این کشور برای ایجاد زیستبوم مناسب توسعه نوآوری در این حوزهها اقدامات قابل توجهی انجام داده و برنامههایی برای حمایت از تحقیقات، تجاریسازی نتایج علمی و جذب سرمایهگذاری راهاندازی کرده است.
کنفرانسها، وبینارها، سمینارها و سخنرانیهای متعددی نیز با محوریت توسعه فناوریهای نوین برنامهریزی شدهاند.
رویکرد حاکمیت فناوری در سیاست کرملین
گنادی کراسنیکف، رئیس آکادمی علوم روسیه، در گفتوگو با ایزوستیا به مناسبت سیصدمین سال تأسیس این نهاد، اعلام کرد که «دوقلوهای دیجیتال» و رباتهای شخصی از جمله فناوریهای پیشرفتهای هستند که توسط دانشمندان روسی طراحی میشوند. وی همچنین به دستورکار فوری برای پرواز به زهره و مطالعه کهکشانهای دور اشاره کرد.
از نظر وی، حوزههایی نظیر ماشینسازی، ابزارسازی، علم مواد، ژنتیک و میکروالکترونیک در آینده نزدیک نقش تعیینکنندهای در زندگی بشر خواهند داشت. امنیت بیولوژیک، امنیت غذایی و امنیت اطلاعات نیز از اولویتهای مهم دانشمندان روسیه محسوب میشوند.
به گفته کراسنیکف، «حاکمیت فناوری» امروز به یکی از رویکردهای محوری در سیاست کلی کرملین در حوزه علم و فناوری تبدیل شده است. او تأکید میکند که دیگر نمیتوان صرفاً بر خرید فناوری تکیه کرد و توسعه بومی فناوریهای راهبردی در خط مقدم سیاست علمی روسیه قرار گرفته است.
