کشور هند بهعنوان یکی از قدرتهای نوظهور جهانی و پنجمین اقتصاد بزرگ جهان در سال ۲۰۲۳، تلاش گستردهای برای ارتقای جایگاه خود در عرصههای مختلف اقتصادی و فناورانه انجام داده است. این کشور طی سالهای اخیر دستاوردهای قابلتوجهی در حوزههایی نظیر صنایع دفاعی، هوافضا، فناوری اطلاعات و فناوریهای پیشرفته داشته که رشد شاخصهای علم و فناوری، مؤید این روند صعودی است.
بر اساس شاخص جهانی نوآوری، هند در سال ۲۰۲۳ موفق به کسب رتبه ۴۰ جهان شد. با این حال، هزینهکرد ناخالص داخلی تحقیق و توسعه (GERD) در این کشور همچنان پایینتر از قدرتهای بزرگ جهانی مانند چین و ایالات متحده است. در سال ۲۰۲۲، سهم تحقیق و توسعه تنها حدود ۰٫۷ درصد از تولید ناخالص داخلی هند را تشکیل میداد.
در حوزه مالکیت فکری، حدود ۸۳ هزار اختراع در سال ۲۰۲۳ در هند به ثبت رسید که نشاندهنده رشد ۲۴٫۶ درصدی نسبت به سال قبل است. این روند افزایشی، بیانگر تقویت اکوسیستم نوآوری و فعالیت شرکتهای فناور در این کشور است.
بر اساس آمارهای غیررسمی، تا سپتامبر ۲۰۲۲ حدود ۲۷۰ منطقه ویژه اقتصادی در هند فعال بوده است. ایالتهای تامیل نادو، ماهاراشترا و تلانگانا بیشترین سهم از این مناطق را به خود اختصاص دادهاند.
در حوزه فناوریهای پیشرفته، شرکتهای هندی پس از چین و ایالات متحده، در زمره پیشروترین کاربران هوش مصنوعی در جهان قرار دارند و نقش فعالی در توسعه و کاربرد این فناوری ایفا میکنند.
هند برنامههای بلندپروازانهای در صنعت فضایی دنبال میکند. این کشور با توسعه فضاپیماها و موشکهای حامل بومی، موفق شد کاوشگر چاندریان-۳ را در آگوست ۲۰۲۳ در نزدیکی قطب جنوبی ماه فرود آورد.
هند در حوزه انرژیهای پاک نیز برنامههای قابلتوجهی را در دستور کار دارد. این کشور قصد دارد تا پایان دهه جاری، ۵۰۰ گیگاوات پروژه انرژی پاک را اجرایی کرده و تا سال ۲۰۷۰ به انتشار صفر کربن دست یابد.
با این حال، ساختار فعلی انرژی هند همچنان وابسته به سوختهای فسیلی است؛ بهطوری که بیش از ۷۰ درصد برق کشور از زغالسنگ تأمین میشود و سهم انرژیهای تجدیدپذیر تنها حدود ۱۰ درصد است. در همین راستا، هند پس از چین و ایالات متحده، سومین تولیدکننده بزرگ گازهای گلخانهای جهان محسوب میشود.
