اصول و ارکان اصلی گروه بریکس

طبق بیانیه شانزدهمین اجلاس سران بریکس در کازان (۲۰۲۴)، نظام ارزشی بریکس بر پایه مفاهیمی چون همکاری میان اعضا، توسعه پایدار، توسعه همه‌جانبه، تلاش برای صلح و ثبات جهانی، اثربخشی در تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات، مذاکره برای حل مسائل و چندجانبه‌گرایی شکل گرفته است.

الزامات و شرایط پذیرش اعضای جدید

با توجه به تمایل فزاینده حدود ۴۰ کشور برای عضویت، پذیرش اعضای جدید مشروط به رعایت چند اصل بنیادی است: نیت صادقانه برای پیوستن، نبود تقابل مخرب میان کشورهای متقاضی، پایبندی به منشور سازمان ملل متحد و هم‌سویی عملکرد کشور متقاضی با اهداف و چشم‌اندازهای گروه بریکس.

همکاری کشورهای عضو بریکس تنها بر پایه تعاملات اقتصادی شکل نگرفته است. حوزه‌های همکاری در سه دسته اصلی تعریف می‌شود: سیاسی و امنیتی، اقتصادی و مالی، و فرهنگی و تعاملات بین‌المللی میان ملت‌ها.

ساختار کنونی بریکس

ساختار فعلی بریکس غیررسمی است و برخلاف بسیاری از اتحادیه‌های مشابه، اساسنامه، دبیر و دبیرخانه ندارد. سران کشورها سالانه گرد هم می‌آیند تا مهم‌ترین موضوعات سال را بررسی و درباره آن‌ها تصمیم‌گیری کنند. اجرایی‌سازی تصمیمات بر عهده اجلاس وزیران است. این ساختار چابک، ضمن کاهش هزینه‌ها، امکان پیشبرد سریع امور را فراهم می‌کند.

با افزایش تعداد اعضا و وسعت فعالیت‌ها، نیاز به ایجاد یک ساختار مدون و رسمی‌تر بیش از گذشته احساس می‌شود. کشورها در تلاش‌اند تا با ایجاد چنین ساختاری، کارایی و اثربخشی بریکس را ارتقا دهند.

اصول بنیادین همکاری در بریکس

کشورهای عضو ملزم به رعایت احترام متقابل و به رسمیت شناختن حاکمیت ملی یکدیگر هستند. این اصل تضمین می‌کند که هیچ کشوری—even قدرت‌های اقتصادی بزرگ—نتواند خواسته‌های خود را بر دیگران تحمیل کند. به عنوان مثال، با وجود نفوذ اقتصادی چین، عضویت در بریکس به معنای تبعیت اجباری از سیاست‌های آن کشور نیست.

یکی دیگر از اصول مهم، حق رأی برابر میان همه اعضا است. هر کشور—صرف‌نظر از اندازه اقتصاد، جمعیت یا قدرت نظامی—یک رأی دارد. با این حال، میزان تأثیرگذاری در مذاکرات تا حدی به توانمندی رهبری کشورها بستگی دارد. نمونه بارز آن نقش فعال رئیس‌جمهور لولا داسیلوا در دوران ریاست برزیل است.

اهمیت توان مدیریتی و رهبری کشورها

توان مدیریتی و دیپلماتیک رهبران کشورهای بریکس نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشبرد اهداف و ابتکارات دارد. کشورهایی که در سطح جهانی نفوذ سیاسی و اقتصادی بیشتری دارند، می‌توانند نقش پررنگ‌تری در جهت‌دهی به سیاست‌های بریکس ایفا کنند، البته در چهارچوب اصول برابری و اجماع.

اصول و ارکان اصلی بریکس