دولت هند سالهاست که از راهاندازی پروژههای علمی کلان موسوم به ابرعلوم (مگاساینس) و همچنین مشارکت در پروژههای بینالمللی مرتبط حمایت میکند. این پروژهها با برانگیختن کنجکاوی علمی پژوهشگران، در پی پاسخگویی به برخی از مهمترین پرسشهای علمی جهان هستند و توجه گستردهای از جامعه علمی داخلی و بینالمللی را به خود جلب کردهاند.
علاوه بر پیشبرد مرزهای دانش، یکی دیگر از اهداف کلیدی پروژههای ابرعلوم، پرورش نیروی انسانی متخصص و آمادهسازی دانشجویان برای ورود مؤثر به صنعت و بازار کار است. این پروژهها بستری برای پیوند میان آموزش عالی، پژوهش پیشرفته و کاربردهای صنعتی فراهم میکنند.
پروژههای علمی کلان از نظر هزینه، زیرساخت و پیچیدگی فنی در مقیاسی بسیار بزرگ تعریف میشوند. به همین دلیل، اجرای آنها مستلزم مشارکت متخصصان، نهادها، مؤسسات پژوهشی و در بسیاری از موارد همکاری میان کشورها است.
پیادهسازی این پروژهها نیازمند تشکیل شبکههای گسترده همکاری میان مؤسسات علمی و تحقیقاتی و در صورت لزوم، مشارکتهای بینالمللی است. این همکاریها امکان بهاشتراکگذاری دانش، منابع و زیرساختهای پیشرفته را فراهم میکند.
برنامههای هند برای راهاندازی پروژههای ابرعلوم ملی و مشارکت در پروژههای بینالمللی، همواره پس از مشاورههای دقیق در سطح ملی و در قالب اسناد راهبردی موسوم به «چشمانداز ابرعلوم» تدوین میشوند. جدیدترین این اسناد، چشمانداز ابرعلوم (مگاساینس) 2035 است.
بهعنوان نمونه، دفتر اصلی مشاوره علمی به دولت هند در اواخر سال ۲۰۲۳ سند چشمانداز ابرعلوم 2035 در حوزه فیزیک هستهای را منتشر کرد که بهعنوان نقشه راه جامعی برای توسعه این حوزه در هند تلقی میشود. در این سند بر حوزههایی همچون فیزیک انرژی بالا، فیزیک هستهای، نجوم و اخترفیزیک، علم و فناوری شتابدهندهها، تحقیقات آبوهوا، بومشناسی و علوم محیطی تأکید شده است.
